Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026

Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης – Απόσπασμα από το 25ο κεφάλαιο περί ταπεινοφροσύνης.

 

(Για την ύψιστη ταπεινοφροσύνη, η οποία αποκτάται με μυστικό τρόπον και εξολοθρεύει τα πάθη)

1. Εκείνος που θέλει να διηγείται με λόγια αισθητά την αίσθηση και την ενέργεια της αγάπης του Κυρίου στην κυριολεξία της, και της αγίας ταπεινοφροσύνης καθώς πρέπει, και της μακάριας αγνότητας αληθινά, και της θείας έλλαμψης παραστατικά, και του φόβου του Θεού πραγματικά, και της εσωτερικής πληροφορίας αλάνθαστα, και φαντάζεται ότι θα δώσει να καταλάβουν αυτά τα πράγματα με την εξήγηση του όσοι δεν τα έχουν γευθεί προσωπικά, αυτός μοιάζει με εκείνον που θέλει να εξηγήσει με λόγια και παραδείγματα, πόσο γλυκό είναι το μέλι σε εκείνους που ποτέ δεν το γεύθηκαν. Και ο μεν δεύτερος άδικα φιλολογεί, για να μην πω βαττολογεί, ο δε πρώτος ή αγνοεί αυτά που διηγείται ή εμπαίζεται υπερβολικά από την κενοδοξία.

2. Ο παρών λόγος παρουσίασε μπροστά μας προς εξέταση έναν θησαυρό, ο οποίος βρίσκεται ασφαλισμένος μέσα σε οστράκινα σκεύη ή καλύτερα σε ανθρώπινα σώματα. Ένα θησαυρό που η ποιότητα του δεν μπορεί καθόλου να κατανοηθεί με λόγια. Έχει δε ο θησαυρός αυτός απ’ έξω μόνο μια επιγραφή, η οποία είναι ακατανόητη και παρέχει πολλή και ατέλειωτη ερευνητική προσπάθεια σε όσους ζητούν να την εξηγήσουν με λόγια. Και η επιγραφή αυτή έχει ως εξής: «Η ΑΓΙΑ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ».

3. Όσοι οδηγούνται από το πνεύμα του Θεού, ας εισέλθουν μαζί μας στο νοερό και πάνσοφο τούτο συνέδριο και ας κρατούν νοερώς στα χέρια τους θεόγραπτες πλάκες γνώσεως.

Άρχισε λοιπόν το συνέδριο. Συγκεντρωθήκαμε και συζητήσαμε και ερευνήσαμε εξεταστικά την σημασία της σπουδαίας αυτής επιγραφής. Ένας έλεγε ότι ταπεινοφροσύνη είναι το να λησμονείς αμέσως τα κατορθώματά σου. Άλλος, το να θεωρείς τον εαυτό σου πιο τελευταίο και πιο αμαρτωλό από όλους. Άλλος, το να γνωρίσεις καλά με τον νου σου την ιδική σου αδυναμία και ασθένεια. Άλλος, το να προλαμβάνεις σε φιλονικίες να διαλύεις πρώτος την οργή. Άλλος, το να γνωρίζεις καλά την χάρη και την ευσπλαχνία του Θεού. Και ένας άλλος πάλι, το να αισθάνεσαι ψυχική συντριβή και να απαρνείσαι το δικό σου θέλημα.

Και εγώ αφού τα άκουσα όλα αυτά, και αφού τα εξέτασα μόνος μου με πολλή περίσκεψη και προσοχή, δεν κατόρθωσα με όσα άκουσα να καταλάβω την έννοια της μακάριας ταπεινοφροσύνης. Γι’ αυτό ως έσχατος όλων, αφού μάζεψα όπως ο σκύλος τα ψίχουλα που έπεσαν από το τραπέζι των γνωστικών εκείνων και μακαρίων Πατέρων, κατέληξα στον εξής ορισμό:

Η ταπεινοφροσύνη είναι ανώνυμη χάρη της ψυχής η οποία μπορεί να ονομασθεί μόνο από όσους την δοκίμασαν εκ πείρας. Είναι ανέκφραστος πλούτος, ονομασία του Θεού, δωρεά του Θεού, εφ’ όσον Εκείνος λέει: «Μάθετε ουκ απ΄ Αγγέλου, ουκ απ’ ανθρώπου, ουκ από δέλτου, αλλ΄ απ΄ εμού», δηλαδή από την ενοίκηση μου και την έλλαμψη μου και την ενέργειά μου μέσα σας, «ότι πράος είμι και ταπεινός τη καρδία και τω λογισμώ και τω φρονήματι, και ευρήσετε ανάπαυσιν πολέμων και κουφισμό λογισμών ταις ψυχαίς υμών» (πρβλ. Ματθ. ια΄ 29).

4. Διαφορετική είναι η όψη που παρουσιάζει η οσία αυτή άμπελος όταν ακόμη επικρατεί ο χειμώνας των παθών, και διαφορετική όταν πλέον έλθει η άνοιξη (και η έναρξη) των καρπών, και διαφορετική όταν φθάσει το θέρος των αρετών, παρ’ όλο ότι όλες αυτές οι όψεις συμβάλλουν σε μια και την αυτή ευφροσύνη και καρποφορία. Γι’ αυτό εμφανίζει και τα αντίστοιχα σημάδια και τις αποδείξεις των κατά καιρούς καρπών της.

5. Όταν αρχίζει να ανθίζει μέσα μας η σταφυλή της οσίας αυτής αμπέλου, αισθανόμαστε πάραυτα κόπωση και μίσος προς κάθε ανθρώπινη δόξα και έπαινο, ενώ συγχρόνως εξορίζομε από μέσα μας τον θυμό και την οργή. Όσο δε εν τω μεταξύ προχωρεί κατά την πνευματική ηλικία μέσα στην ψυχή, η βασίλισσα αυτή των αρετών, κάθε καλό που εκτελούμε το θεωρούμε μηδέν ή μάλλον βδέλυγμα. Κυρίως συλλογιζόμαστε ότι κάθε ημέρα που περνά αυξάνει το φορτίο των αμαρτιών μας από αιτίες κρυφών και ασυναίσθητων αμαρτιών και αμελειών, που σκορπίζουν τον πλούτο της ψυχής.

Το δε πλήθος των χαρισμάτων που μας χορηγεί ο Θεός το βλέπουμε σαν αιτία μεγαλύτερης τιμωρίας, γιατί δεν μας αξίζει. Έτσι ο νους ασφαλίζεται από τους κλέφτες κλεισμένος μέσα στο βαλάντιο της μετριοφροσύνης. Ακούει μόνο τα χτυπήματα και τα παιγνίδια τους, χωρίς να επηρεάζεται καθόλου από αυτά. Και τούτο, επειδή η μετριοφροσύνη είναι ταμείο απαραβίαστο.

Πηγή:https://greekdownloads.wordpress.com/
«Πᾶνος» 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου