Σοφία Μπεκρῆ: Τῆς Ἐκκλησίας τὰ νεόφωτα ἄστρα

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

«Τοὺς νεοφανεῖς ἀστέρας», «τοὺς ἐν ἐσχάτοις τοῖς χρόνοις περιφανῶς ἀθλήσαντας» τιμᾶ κατ’ ἔθος ἡ Ἐκκλησία μας τὴν Γ’ Κυριακὴ τοῦ Ματθαίου (B’ μετὰ τῶν Ἁγίων Πάντων). Σύμφωνα μὲ τὸ Συναξάριο τῆς ἑορτῆς, τὴν Ἀκολουθία τῆς ὁποίας ἔχει συνθέσει ὁ Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης, αὐτὴν τὴν ἡμέρα «μνείαν ἐπιτελοῦμεν πάντων τῶν Ἁγίων Νεοφανῶν τοῦ Χριστοῦ Μαρτύρων τῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρησάντων».

Ἡ πρόνοια τοῦ ἀγαθοῦ καὶ φιλεύσπλαγχνου Θεοῦ ἐνήργησε, ὥστε κατὰ τὴν πολύχρονη αἰχμαλωσία τὸ γένος μας νὰ μὴν μείνῃ ἀπαραμύθητο, ἀλλὰ «δι’ αὐτῆς καὶ ἐξ αὐτῆς (τῆς αἰχμαλωσίας) εὐκλεής (ἔνδοξος) καὶ ἄξιος καρπὸς ἀνεβλάστησεν, οἱ νεοφανεῖς μάρτυρες» (ἀπὸ τὸν Οἶκο τῆς ἑορτῆς).

Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ σωστὴ προτεραιότητα

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς Γ’ Κυριακῆς Ματθαίου (στ’ 22 - 33) ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλίας τοῦ Κυρίου, στὴν ὁποία ἐξαγγέλονται οἱ βασικὲς ἀρχὲς τῆς διδασκαλίας Του. Πράγματι, μετὰ ἀπὸ τὴν κλήση τῶν πρώτων μαθητῶν, ὁ Κύριος ξεκινάει νὰ διδάσκῃ καὶ κηρύσσει «τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας» σὲ ὅσους τὸν ἀκολουθοῦν.

Ἡ ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία τοῦ Κυρίου (Ματθ. ε’ - ζ’) εἶναι ἕνα ὁλοκληρωμένο κείμενο διδασκαλίας τῆς ὀρθῆς πίστεως, ζωῆς καὶ πολιτείας. Ἐξ ἄλλου, ἡ βίωση τῶν ἀρχῶν τῆς πολιτείας ποὺ ἵδρυσε ὁ Χριστὸς στὴν γῆ ἀποτελεῖ τὸ κλειδὶ γιὰ τὴν εἴσοδο στὴν οὐράνια βασιλεία. Ὁ Ἴδιος διευκρινίζει: «οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ’ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.» (ὅ. π., ζ’ 21). Καὶ ἀκόμη πιὸ χαρακτηριστικά: «ὃς ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (ὅ. π., στ’ 19). Συνεπῶς, γιὰ τὴν ἀπόκτηση τοῦ μεγάλου αὐτοῦ δώρου δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς ἡ ὀρθὴ πίστη, ἀλλὰ χρειάζεται ἡ ἐπισφράγισή της μὲ τὴν συνεπῆ ζωὴ καὶ τὴν δίκαιη καὶ ἀγαπητικὴ πολιτεία μας.

Σοφία Μπεκρῆ: Τὰ προσόντα τῶν μαθητῶν

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

Ὅπως ἡ Ἐκκλησία μας συλλέγει, μετὰ ἀπὸ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τοὺς πρώτους καρποὺς τῆς χάριτός Του, τοὺς Ἁγίους Πάντες, ἔτσι καὶ ὁ Χριστός μας ξεκινάει τὴν ἐπὶ γῆς διδασκαλία Του, συλλέγοντας προσεκτικὰ τοὺς πρώτους συνεργάτες Του.

Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, προτοῦ συλλέξει ὁ Κύριος τοὺς μαθητές Του, τοὺς ἐπιλέγει πρῶτα, ἀσφαλῶς ὄχι τυχαῖα. Οὔτε τὸν τόπο διδασκαλίας Του ἐπιλέγει τυχαῖα ὁ Κύριος. Ἐγκαθίσταται στὴν Καπερναούμ, «πέραν τοῦ Ἰορδάνου», στὴν «Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν», ἐκεῖ ὅπου κυριαρχοῦσε τὸ σκοτάδι τῶν εἰδώλων, ὥστε, τώρα, μὲ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Κυρίου, «ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα.» (Ματθ., δ’ 13-16).

Σοφία Μπεκρῆ: «Πάντων τῶν Ἁγίων τὴν μνήμην πνευματικῶς ἑορτάσωμεν...»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Διανύομε τὴν ἑβδομάδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ καταυγαζόμεθα ὅλοι ἀπὸ τὸ φῶς τῆς χάριτός Του. Αὐτὸ τὸ ἁγιοπνευματικὸ φῶς, ποὺ ἔλαμψε πλούσιο κατὰ τὴν Πεντηκοστή, χαρίτωσε καὶ τοὺς πρώην ἀγραμμάτους ἁλιεῖς, τοὺς μαθητὲς τοῦ Κυρίου, νὰ γίνουν Ἀπόστολοι καὶ κήρυκες τοῦ Φωτός, περιστέρια τῆς Εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης Του, μεταφέροντας τὸ μήνυμά Του «εἰς πάντα τὰ ἔθνη» (Ματθ., κη’ 19).

Ἡ ἰδιαίτερα αὐτὴ φωτεινὴ ἑβδομάδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατακλείεται μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Ἁγίων Πάντων. Σ’ αὐτοὺς ἀνήκουν πάντες «οἱ ἀπ’ αἰῶνος Θεῶ εὐαρεστήσαντες», Πατριάρχες, Προφῆτες, Ἀπόστολοι, Μάρτυρες, Ἀσκητές, Δίκαιοι, τὴν μνήμη τῶν ὁποίων καλούμαστε νὰ ἑορτάσωμε πνευματικῶς (Στιχηρὸ Λιτῆς τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς). Ἡ Ἐκκλησία μας, μάλιστα, καλεῖ νὰ συμπεριλάβουμε σὲ ὅλους αὐτοὺς καί «τῶν ἁγίων Γυναικῶν τὸ φιλόθεον σύστημα», διότι στὴν καινὴ ἀναστάσιμη κτίση, ὅλοι, ἄνδρες, γυναῖκες, δοῦλοι, ἐλεύθεροι, πρώην ἐθνικοὶ καὶ Ἰουδαῖοι, εἶναι πλέον ἀδέλφια μεταξύ των, παιδιὰ ἑνὸς Πατρός, τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀναγεννημένα ἀπὸ τὸ αἷμα τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ Ἀναστημένου Κυρίου καὶ χαριτωμένα ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος!

Σοφία Μπεκρῆ: Οἱ Εὐχὲς τῆς Γονυκλισίας

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

 

Γενικὰ

Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸν Ἑσπερινὸ τῆς Πεντηκοστῆς ἀναγιγνώσκονται οἱ Εὐχὲς τῆς Γονυκλισίας. Ὀνομάζονται ἔτσι ἀπὸ τὴν ἐπίκληση τοῦ πρεσβυτέρου «Ἔτι καὶ ἔτι, κλίναντες τὰ γόνατα, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν».

Οἱ Εὐχὲς αὐτὲς χωρίζονται σὲ τρεῖς ὁμάδες, ὅσες καὶ οἱ ἀντίστοιχες γονυκλισίες. Κατὰ τὴν πρώτη γονυκλισία, ἀναγιγνώσκονται οἱ δύο πρῶτες Εὐχές, κατὰ τὴν δεύτερη, οἱ ἑπόμενες δύο, καὶ κατὰ τὴν τρίτη ἄλλες τρεῖς Εὐχές, συνολικά, δηλαδή, ἑπτὰ Εὐχές. Σὲ ἄλλες περιγραφές, γίνεται λόγος γιὰ τρεῖς Εὐχές· μετά, ὅμως, ἀπὸ τὴν πρώτη Εὐχὴ ἀναφράφεται ὅτι «ἐπισυνάπτει καὶ ταύτην», ὁμοίως καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν τρίτη Εὐχὴ ἐπισυνάπτεται ἄλλη μία, καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν πέμπτη Εὐχὴ ἐπισυνάπτονται ἄλλες δύο Εὐχές· ἄρα, στὴν πραγματικότητα πρόκειται γιὰ τὸ ἴδιο πράγμα.

Στὸ παρόν, θὰ ἀναλύσουμε τὶς Εὐχές, ἀναφέροντας τὸν συνολικό ἀριθμό τους. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ ἀνάγνωση τῶν Εὐχῶν τῆς Γονυκλισίας ξεκινάει ἀμέσως μετὰ ἀπὸ τό «Φῶς ἱλαρόν» καὶ τὸ πανηγυρικὸ Προκείμενο «Τίς Θεὸς μέγας, ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν». Μετὰ ἀπὸ τὸ πέρας τῶν Εὐχῶν ὁ Ἑσπερινὸς συνεχίζεται κανονικὰ μὲ τά «Πληρωτικά», ἕως τὸ τέλος.

Σοφία Μπεκρῆ: Μὲ ἕναν «τυφλό» ὁδηγό μας!

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Ἡ πορεία ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση πρὸς τὴν Πεντηκοστὴ συνεχίζεται καὶ κορυφώνεται σταδιακά. Τὶς τρεῖς πρῶτες Κυριακές, τοῦ Πάσχα, τοῦ Θωμᾶ καὶ τῶν Μυροφόρων, ὁ Κύριος ἐμφανίζεται συστηματικὰ στὸν στενὸ κύκλο τῶν μαθητῶν καὶ τῶν μαθητριῶν Του, γιὰ νὰ τοὺς πείση γιὰ τὴν Ἀνάστασή Του. Τὶς τρεῖς ἑπόμενες, τοῦ Παραλύτου, τῆς Σαμαρείτιδος καὶ τοῦ Τυφλοῦ, θαυματουργεῖ, γιὰ νὰ διατρανώσῃ τὴν θεότητά Του. Ἡ δὲ θαυμαστὴ ἐνέργειά Του γίνεται «δι’ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων» σημείων, «δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος», ὥστε νὰ μᾶς προετοιμάση γιὰ τὸν πλήρη ἁγιοπνευματικό μας φωτισμό, μὲ τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Κυρίου στοὺς παραπάνω ἀσθενεῖς, τὸν παράλυτο, τὴν Σαμαρείτιδα καὶ τὸν τυφλό, γίνεται μὲ τρόπο ἀνάλογο τῆς πνευματικῆς των καταστάσεως. Στὸν παράλυτο, ποὺ μᾶλλον εἶναι ὁ περισσότερο ἀνώριμος πνευματικά, ὁ Κύριος δὲν ἀποκαλύπτεται εὐθέως. Τοῦ ὑπενθυμίζει, ὅμως, μετὰ ἀπὸ τὴν θεραπεία του, νὰ φροντίση νὰ μὴν πέση ξανὰ στὴν ἁμαρτία. Καὶ τότε ἐκεῖνος ρωτᾶ καὶ μαθαίνει προφανῶς ὅτι «Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ» (Ἰωάν., ε’ 15).

Σοφία Μπεκρῆ: Νὰ γίνουμε καὶ μεῖς φωτεινοί

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

 

Γιὰ τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ καλύψη τὴν φυσικὴ καὶ τὴν πνευματική Του δίψα κάνει λόγο τὸ Εὐαγγέλιο, τὴν Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος (Ἰωάν., δ’ 1-42).

Ὁ Χριστὸς βαδίζει ἀπὸ τὴν Ἰουδαία πρὸς τὴν Γαλιλαία, γιὰ νὰ σκορπίση τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Του, σὲ ἀνθρώπους ποὺ ζοῦν «ἐν σκότει καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου». Στὸν δρόμο του, περνᾶ ἀπὸ τὴν ἐθνικὴ Σαμάρεια, ὅπου «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας», στέκεται στὸ φρέαρ τοῦ Ἰακώβ, γιὰ νὰ ξαποστάσῃ καὶ νὰ ξεδιψάσῃ.

Ἐκεῖ, συναντᾶ τὴν Σαμαρείτιδα, ποὺ κατὰ τὴν καθημερινή της συνήθεια ἔρχεται νὰ ἀντλήσῃ ὕδωρ. Ἔτσι, ξεκινᾶ ἕνας διάλογος μοναδικὸς σὲ ἔκταση, σὲ δομὴ καὶ σὲ βάθος νοημάτων, ποὺ ὁδηγεῖ σταδιακὰ στὴν ἀποκάλυψή Του.

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἔλθετε πρός με καί ἀρύσασθε ὕδωρ ζῶν»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμός, γιὰ νὰ λειτουργήσῃ, χρειάζεται νὰ καλύψῃ τὶς διάφορες φυσικές του ἀνάγκες, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ πλέον ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ δίψα. Ὡς γνωστόν, ὁ ἄνθρωπος χωρὶς φαγητὸ μπορεῖ νὰ ἀντέξῃ κάποιο διάστημα, χωρὶς νερὸ ὅμως γρήγορα χάνει τὶς δυνάμεις του καὶ ξεψυχᾶ.

Γιὰ αὐτὴν τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ ξεδιψάσῃ, κυριολεκτικὰ καὶ μή, γιὰ τὴν φυσικὴ ἀλλὰ καὶ τὴν πνευματική δίψα γίνεται λόγος στὸ Εὐαγγέλιο τὴν Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος. Ἀκόμη καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ὡς ἄνθρωπος, διψᾶ, «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας» καὶ ἐξαντλημένος ἀπὸ τὸν καύσωνα, καθὼς ἔχει διανύσει μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές Του μὲ τὰ πόδια τὸν μακρὺ δρόμο ἀπὸ τὴν Ἰουδαία, κατευθυνόμενος πρὸς Βορρᾶν, πρὸς τὴν Γαλιλαία, γιὰ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργο Του.

Σοφία Μπεκρῆ: Ἄνθρωποι γενώμεθα

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

 

Ἀλήθεια, πόση θλίψη, ὀδύνη καὶ σπαραγμὸ νὰ ἔκρυβε μέσα της ἡ καρδιὰ τοῦ παραλύτου τῆς Βηθεσδᾶ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 38 ὁλόκληρα ἔτη παρέμενε καθηλωμένος καὶ ἀνήμπορος στὸ κρεβάτι τοῦ πόνου! Ἀλλὰ καὶ πόση ἐλπίδα καὶ ὑπομονὴ νὰ ἔκρυβε μέσα της αὐτὴ ἡ πονεμένη καρδιά, ὥστε νὰ ἀναμένῃ καρτερικὰ τὴν ἑπομένη φορά, ἄγνωστο πότε, ποὺ θὰ κατέβαινε καὶ πάλι ὁ Ἄγγελος νὰ ἁγιάσῃ τὸ ὕδωρ, γιὰ νὰ εἰσέλθῃ στὴν κολυμβήθρα καὶ νὰ βρῆ τὴν θεραπεία του!

Σκεφθῆτε, μάλιστα, τὴν ἀπογοήτευσή του, ὅταν διαπίστωνε ὅτι οἱ ἄλλοι εἶχαν ἕναν ἄνθρωπο νὰ τοὺς βοηθήσῃ, ἐνῶ ἐκεῖνος στεκόταν μόνος καὶ παρατημένος! Ἡ μοναξιὰ καὶ ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ παραλύτου ἦταν σίγουρα πιὸ σκληρὰ καὶ ἀπὸ τὴν χρόνια καὶ ἀνίατη ἀσθένειά του!

Κι ὅμως δὲν ἔπαψε νὰ ἐλπίζῃ καὶ νὰ περιμένῃ τὸν ἄνθρωπο. Ἀλλὰ καὶ Ἐκεῖνος δὲν τὸν λησμόνησε. Ἐκεῖνος ποὺ ἀφουγκραζόταν τὸν πόνο τῆς κάθε πονεμένης ψυχῆς καὶ τὴν σπλαγχνιζόταν, Ἐκεῖνος ποὺ θεράπευε «πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν», κάθε σωματικὴ καὶ ψυχικὴ ἀσθένεια, «γνοὺς ὅτι ὁ παράλυτος πολὺν ἤδη χρόνον εἶχε», πρόφθασε καὶ ἦρθε τὴν κατάλληλη στιγμή, πρὶν νὰ σβήση ἐντελῶς ἡ ἐλπίδα του.

Σοφία Μπεκρῆ: «Θεοῦ γεώργιον»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

 

Μέσα στὸ φῶς τοῦ ἔαρος καὶ τῆς Ἀναστάσεως «ἀνέτειλε» καὶ ἡ «φωτοφόρος» ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μεγαλομάρτυρος. Πράγματι, ἡ ἑορτὴ τοῦ Ἁγίου συμβαδίζει πάντοτε μὲ τὴν Ἀνάσταση· γιὰ τὴν ἀκρίβεια οἱ δύο ἑορτὲς «συνεκλάμπουν». Γι’ αὐτὸ ὁ ὑμνογράφος στὸ ὄμορφο τροπάριο τοῦ Καθίσματος τοῦ Ὄρθρου μᾶς καλεῖ «ἅπαντες λαμπροφοροῦντες φαιδρῶς ἑορτάσωμεν».

Ὅλοι ἑπομένως οἱ φιλέορτοι χριστιανοὶ συμμετέχομε στὴν χαρὰ ἑνὸς ἀπὸ τοὺς πλέον ἀγαπημένους Ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἀλλὰ γιατί ὁ Ἅγιος τυχαίνει νὰ εἶναι ἰδιαίτερα λαοφιλής; Διότι ὁμολογουμένως συνεδύαζε στὸ πρόσωπό του τὶς μεγαλύτερες ἀρετὲς τοῦ βίου, τὴν νεότητα μὲ τὴν σταθερότητα, τὴν ἀξιωσύνη μὲ τὴν γενναιότητα, τὴν φιλοπτωχεία μὲ τὴν ἀλληλεγγύη.

Σοφία Μπεκρῆ: «Πιστώθητι τοῖς ἄλλοις»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

 

Δεύτερη Κυριακὴ μετὰ ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση καὶ ἡ Ἐκκλησία μας, στὸ πρόσωπο τοῦ Θωμᾶ, ἑορτάζει τήν «καλὴ ἀπιστία»! Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, τιμάει τὸ παράδοξο θαῦμα, ὅτι ἡ ἀπιστία τοῦ Θωμᾶ ἔγινε πρόξενος βεβαίας πίστεως, ὅπως σημειώνει ὁ ὑμνογράφος: «Ὦ τοῦ παραδόξου θαύματος· ἀπιστία πίστιν βεβαίαν ἐγέννησεν» (τροπάριο τῶν Ἀποστίχων τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς).

Εἶναι ἄραγε ποτὲ δυνατὸν ἀπὸ τὴν ἀπιστία νὰ προκύψῃ πίστη καὶ μάλιστα βεβαία; Γιὰ τὸν ἀγαθὸ Θεό, ποὺ ἐνεργεῖ τὰ πάντα γιὰ τὴν δική μας σωτηρία, τὰ πάντα εἶναι δυνατά. Γι’ αὐτό, ἐξ ἄλλου, εὐδόκησε νὰ στείλῃ στὸν κόσμο καὶ τὸν Υἱό Του τὸν Μονογενῆ, ὄχι γιὰ νὰ κρίνῃ τὸν κόσμο ἀλλὰ γιὰ νὰ σωθῆ ὁ κόσμος ἀπὸ τὴν ἁμαρτία (Ἰωάν., γ’ 16).

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

«Ὥσπερ ἠγέρθη Χριστός ἐκ νεκρῶν, οὕτως καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν» (Ῥωμ., στ’ 4). Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ, κατὰ τὸν Ἀπόστολο Παῦλο, πρόσκληση γιὰ μιὰ «καινή» ἐν Χριστῷ ζωή. Κατὰ τὴν Διακαινήσιμο ἑβδομάδα ποὺ διανύομε γευόμαστε πράγματι, οἱ ἄνθρωποι καὶ ἡ κτίση ὅλη, τὴν ἐμπειρία αὐτῆς τῆς καινούργιας ἀναστημένης ζωῆς.

Ὅπως παλαιότερα, κατ’ αὐτὲς τὶς ἡμέρες, οἱ νεοφώτιστοι ἀδελφοί μας ποὺ ἐλάμβαναν τὸ βάπτισμα ἔλαμπαν μέσα στὰ λευκὰ λαμπριάτικα ἐνδύματά των, ἔτσι καὶ ἐμεῖς σήμερα, οἱ ἀναβαπτισμένοι καὶ ἐνδεδυμένοι τὸν χιτῶνα τῆς νέας ἀναστημένης ἐν Χριστῷ ζωῆς, βιώνομε τὴν χαρὰ τῆς Λαμπρῆς καὶ ἀστραποβολοῦμε μέσα στὰ νέα φωτεινά μας ἐνδύματα.

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἵνα ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ ἐν ὑμῖν μείνῃ …»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

Ὁ Χριστός, ἡ ζωὴ καὶ ἡ ἀνάσταση ἡμῶν, «ἠγέρθη». Ἡ Ἀνάστασή Του μάλιστα συμπαρασύρει τὰ πάντα γύρω μας, «τὸν οὐρανό, τὴν γῆ καὶ τὰ καταχθόνια», τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα λουσμένα στὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, πλημμυρισμένα στὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεώς Του.

            Ἡ κυριώτερη συνέπεια τῆς Ἀναστάσεως εἶναι ἀκριβῶς αὐτή: Ἐκεῖ ποὺ πρῶτα κυριαρχοῦσε ὁ θάνατος, ἡ θλίψη, ὁ πόνος καὶ ἡ ὀδύνη, τώρα πλέον κυριαρχεῖ ἡ ἀναστάσιμη χαρά, ἡ χαρὰ ἐκείνη ποὺ ἔχει ἀρχὴ ἀλλὰ δὲν ἔχει τέλος. Γι’ αὐτὸ ὁ Χριστὸς προεξαγγέλλει στοὺς μαθητές Του ὅτι, ὅταν θὰ τὸν ξαναδοῦν μετὰ ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση, ἡ χαρά τους θὰ εἶναι «πληρωμένη», ὁλοκληρωμένη, καὶ κανεὶς πλέον δὲν θὰ μπορῆ νὰ τοὺς τὴν ἀφαιρέσῃ: «οὐδεὶς αἴρει ἀφ’ ὑμῶν» (Ἰωάν., ιστ’ 22).

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τήν ζωὴν»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

«Ἄφραστον θαῦμα! …ἐν τάφῳ νεκρὸς ἄπνους κατατίθεται εἰς σωτηρίαν ἡμῶν τῶν μελωδούντων» (Καταβασία ζ’ ὠδῆς τοῦ Κανόνος), ἀκούσαμε στὸν Ὄρθρο τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, ποὺ ψάλλεται τὴν Παρασκευὴ τὸ ἑσπέρας. Καὶ στὴν ἀσματικὴ ἀκολουθία τῶν Ἐγκωμίων, τὴν λυρικώτερη στὴν ἐκκλησιαστική μας ὑμνολογία, ψάλαμε «ὕπνωσας μικρὸν καὶ ἐζώωσας τοὺς τεθνεῶτας καὶ ἐξαναστὰς ἐξανέστησας τοὺς ὑπνοῦντας ἐξ αἰῶνος, Ἀγαθέ» (Στάσις β’).

Τάφος, νεκρός-ἄπνους, ὕπνωση καὶ ἀνάσταση. Πῶς συμβιβάζονται ὁ τάφος καὶ ἡ ἄπνοια μὲ τὴν ζωοποίηση καὶ τὴν ἀνάσταση; Ἂς μὴν σπεύσῃ νὰ βγάλῃ κάποιος εὔκολα τὸ συμπέρασμα ὅτι πρόκειται γιὰ ἁπλῆ ποιητικὴ σύλληψη καὶ γιὰ λογοτεχνικὰ σχήματα. Ἔχει καὶ ἡ Ἐκκλησία τοὺς τρόπους της, ὅπως καὶ ἡ ποίηση τοὺς δικούς της.

Σοφία Μπεκρῆ: «Τί μετὰ νεκρῶν τὸν ζῶντα λογίζεσθε;»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Ἁγία καὶ Μεγάλη Παρασκευὴ καὶ ἕνα ἀνάμεικτο συναίσθημα χαρμολύπης κυριαρχεῖ στὶς καρδιὲς ὅλων. Ἀφενὸς μὲν λύπη, διότι «ἡ τῶν πάντων ζωή» ἐν τῷ τάφῳ κεῖται, ἀφετέρου δὲ χαρά, διότι ὁ τῶν ὅλων Κύριος «τάφῳ συνεσχέθη ἀλλ’ οὐ κατεσχέθη», «ἵνα ἀθανατίσας ζωώσῃ ἡμᾶς ὡς ἀθἀνατος» (ἀπὸ τὴν ὑμνολογία τῆς ἡμέρας).

Ἐξ ἄλλου, τὸ πρωὶ τῆς ἡμέρας αὐτῆς, στὶς Ὧρες, τὰ ἀποστολικὰ ἀναγνώσματα ποὺ διαβάζονται μετὰ ἀπὸ τοὺς Ψαλμοὺς καὶ τὶς Προφητεῖες εἶναι ὅλα παρμένα ἀπ’ τὶς ἐπιστολὲς τοῦ Παύλου καὶ τονίζουν, ἀκριβῶς, τὴν λυτρωτικὴ καὶ ἀναγεννητικὴ δύναμη τοῦ Σταυροῦ. Ἔτσι ὁ Σταυρός, στὴν Καινὴ Διαθήκη, δὲν ἀποτελεῖ πλέον ὄργανο τιμωρίας ἀλλὰ σύμβολο τῆς ἀπέραντης ἀγάπης τοῦ Ἐσταυρωμένου, διότι «ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν». Συγχρόνως ἀποτελεῖ ὄργανο σωτηρίας, ἀφοῦ «ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ ἡμεῖς σωθησόμεθα» (Ῥωμ. ε’ 10) καὶ ἐν τέλει «ἐν τῷ μώπωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν». Νὰ γιατί ὁ Παῦλος ἀναφωνεῖ: «ἐμοἰ δὲ μὴ γένοιτο καυχάσθω, εἰ μὴ ἐν τῷ Σταυρῷ τοῦ Κυρίου» καὶ «ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκέτι περιτομή, ἀκροβυστία, (…) ζύμη παλαιά, ἀλλὰ καινὴ ζύμη καὶ καινὴ κτίσις» (Γαλ. στ’ 14-16, Κορ. Α’ ε’ 6-8).

Σοφία Μπεκρῆ: «Δεινὸν ἡ ῥαθυμία, μεγάλη ἡ μετάνοια»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

 

Στὸν Ὄρθρο τῆς Μεγάλης Τετάρτης - Μεγάλη Τρίτη ἑσπέρας- ἡ ὑμνολογία τῆς Ἐκκλησίας μας προβάλλει μὲ γλαφυρὸ καὶ παραστατικὸ τρόπο τὴν «σχέση» ἁμαρτίας - μετανοίας. Στὰ περισσότερα τροπάρια παρουσιάζονται κατ’ ἀντιδιαστολὴ οἱ μορφὲς τῆς ἁμαρτωλοῦ γυναικός, «τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρῳ», καὶ τοῦ δολίου μαθητῆ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Ἰούδα, ποὺ τὴν ἴδια ὥρα σχεδίαζε τὴν προδοσία τοῦ Κυρίου.

Ἐνῶ, ὅμως, ἡ πόρνη, προσφέροντας τὸ μύρο μαζὶ μὲ τὰ ἀκόμη πιὸ πολύτιμα δάκρυά της, «λυτροῦται τῆς δυσωδίας τῶν κακῶν», ἐν τούτοις ὁ Ἰούδας, ἂν καὶ ἀνέπνεε τὴν εὐωδία τῆς θείας χάριτος, «ταύτην ἀποβάλλεται καὶ βορβόρῳ συμφύρεται». Ἡ μὲν ἁμαρτωλὸς προσφέρει τὰ δάκρυά της ὡς λύτρο γιὰ τὴν σωτηρία της, ὁ δὲ φιλάργυρος μαθητὴς προσφέρει στοὺς ἀνόμους τὰ τριάκοντα ἀργύρια, «τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου».

Σοφία Μπεκρῆ: «Μεγάλη η μετάνοια»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Στὸν Ὄρθρο τῆς Μεγάλης Τετάρτης, πού, ὅπως εἴπαμε, ψάλλεται τὸ ἑσπέρας τῆς Μεγάλης Τρίτης, ἐπιτελοῦμε ἀνάμνηση «τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρῳ πόρνης γυναικός», τὸ ὁποῖον συνέβη «μικρὸν πρὸ τοῦ σωτηρίου πάθους».

Ὅλη ἡ ὑμνολογία τῆς ἡμέρας περιστρέφεται γύρω ἀπὸ τὸ γεγονὸς αὐτό, ποὺ δείχνει τὴν ταπείνωση καὶ τὴν μετάνοια τῆς ἁμαρτωλῆς γυναικός. Ἡ πράξη της, μάλιστα, αὐτὴ παρουσιάζεται σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν κίνηση τοῦ Ἰούδα, ποὺ κατηγόρησε τὴν γυναῖκα γιὰ σπατάλη τοῦ μύρου, ἐνῷ ἐκεῖνος, τὴν ἴδια στιγμὴ ἔσπευδε νὰ ἀπεμπολήσῃ -«πουλήσῃ»- τὸν Κύριο γιὰ τριάκοντα ἀργύρια.

Σοφία Μπεκρῆ: Πιστοποιητικὸ εἰσόδου

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Σὲ ἕνα ἰδιαίτερο τραπέζι, «σὲ ἑστίαση πνευματικὴ εἰς τὸν Νυμφῶνα Του», μᾶς προσκαλεῖ ὁ Κύριος στὸν Ὄρθρο τῆς Μεγάλης Τρίτης, ποὺ ψάλλεται κατὰ τὸ ἑσπέρας τῆς Μεγάλης Δευτέρας. Βεβαίως, γιὰ νὰ συμμετάσχωμε στὸ ξεχωριστὸ αὐτὸ τραπέζι τῶν γάμων τοῦ Νυμφίου, στὴν οὐράνια Βασιλεία Του, χρειάζεται νὰ διαθέτωμε ὄχι μόνον τὸν κατάλληλο ἐξωτερικὸ χιτῶνα ἀλλὰ καὶ τὶς ἀπαραίτητες ἐσωτερικὲς ἀρετές.

Ἀλλὰ ποιές εἶναι αὐτές; Ἡ πίστη, ἡ προσευχή, ἡ ἐξομολόγηση, ἡ μετάνοια. Αὐτές, ὅμως, τὶς διέθεταν καὶ οἱ μωρὲς παρθένες, ἀλλὰ δὲν κατάφεραν τελικὰ νὰ εἰσέλθουν στὸν οὐράνιο νυμφῶνα. Γιατί; Διότι δὲν διέθεταν ἔλαιο.

Καὶ γιὰ λίγο λάδι ἔχασαν τὴν Βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Οἱ Πατέρες ἑρμηνεύουν ὅτι τὸ «ἔλαιον» συμβολίζει τὰ ἔργα ἀγάπης, τὴν ἐλεημοσύνη καὶ τὴν προσφορὰ στὸν ἐμπερίστατο ἀδελφό. Ὁ Χρυσόστομος, μάλιστα, θεωρεῖ τὴν ἐλεημοσύνη «βασίλισσα τῶν ἀρετῶν», ποὺ ἔχει τὴν δύναμη κατὰ τὴν ἡμέρα τῆς κρίσεως νὰ μᾶς ἐξαιρέσῃ ἀπὸ τὴν τιμωρία, «κἄν μυρία ὦμεν πεπλημμεληκότες» (PG 55, 517- 518).

Σοφία Μπεκρῆ: Σχόλια στὴν ὑμνολογία τῆς ἡμέρας

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

«Δεῦτε πιστοί, ἐπεργασώμεθα προθύμως τῷ Δεσπότῃ...»

Σήμερα, Μεγάλη Δευτέρα ἀπόγευμα, ψάλλεται ὁ Ὄρθρος τῆς Μεγάλης Τρίτης καὶ ἐπιτελοῦμε ἀνάμνηση δύο παραβολῶν, τῆς παραβολῆς τῶν δέκα παρθένων καὶ τῆς παραβολῆς τῶν ταλάντων.

Μὲ τὴν παραβολὴ τῶν δέκα παρθένων ὁ Κύριος μᾶς καλεῖ νὰ ἤμαστε πάντοτε ἕτοιμοι νὰ Τὸν ὑποδεχθοῦμε, κρατῶντας τὶς λαμπάδες τῶν ἀρετῶν μας. Μὲ τὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων μᾶς καλεῖ νὰ αὐξήσουμε τὰ χαρίσματα ποὺ μᾶς ἔδωσε.

Στὰ Καθίσματα, ποὺ ψάλλονται μετὰ ἀπὸ τό «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος», ἀκοῦμε τροπάρια σχετικὰ μὲ τὸ θέμα τῆς ἡμέρας, ὡς ἐπίσης καὶ σχετικὰ μὲ τὴν προδοσία τοῦ Ἰούδα.

Σοφία Μπεκρῆ: Καρποὶ μετανοίας

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Τὸ εὐχάριστο διάλειμμα τοῦ ἀναστάσιμου Σαββάτου τοῦ Λαζάρου καὶ τῆς πανηγυρικῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων ἦταν ἡ ἐνίσχυση ποὺ χρειαζόμασταν ὅλοι, ὥστε ἐνδυναμούμενοι σωματικά, ψυχικὰ καὶ πνευματικὰ νὰ εἰσέλθωμε πλέον στὸ τελευταῖο στάδιο τοῦ ἀγῶνα μας ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ μέσα ἀπὸ τὴν κορύφωση τοῦ σταυρικοῦ Πάθους στὴν λυτρωτικὴ Ἀνάσταση.