Σοφία Μπεκρῆ: Ἀπὸ τρανὸς Παντολέων ταπεινὸς Παντελεήμων

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

Ἄλλο ἕνα εὐσεβὲς τέκνο τῆς ἁγιοτόκου Μικρασίας τιμάει ἡ Ἐκκλησία μας στὶς 27 τοῦ μηνὸς Ἰουλίου καὶ γι’ αύτὸ καλεῖ ὅλους μας νὰ ὑμνήσωμε «τοῦ Ἀναργύρου τὴν μνήμην, τοῦ γενναίου τὴν ἄθλησιν, τοῦ πιστοῦ (Παντελεήμονος) τὰς ἰατρείας» (ἀπὸ τὸν Οἶκο τῆς ἑορτῆς).

Ὁ Παντολέων –τὸ ἀρχικό του ὄνομα-, γιὸς τοῦ Εὐστοργίου καὶ τῆς Εὐβούλης, γεννήθηκε στὰ τέλη τοῦ 3^ου αἰ. (περ. 275) στὴν Νικομήδεια τῆς Βιθυνίας, «τὴν μητέρα τῶν μαρτύρων», ὅπως χαρακτηριστικὰ τὴν ἀποκαλοῦσαν γιὰ τὴν πλουσία προσφορά της σὲ ἡρώων καὶ μαρτύρων αἷμα. Οἱ ἀριστοκράτες γονεῖς του φρόντισαν ὁ υἱός των νὰ λάβῃ τὴν κατάλληλη τῆς τάξεώς του ἀγωγή. Συγχρόνως, ὅμως, φρόντισαν καὶ γιὰ τὴν γενικώτερη μόρφωσή του, τὴν ψυχικὴ καὶ ἠθική του καλλιέργεια.

Σοφία Μπεκρῆ: Νὰ Τὸν ἀφήσουμε νὰ μᾶς θρέψῃ!

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

Ἕνα νέο θαῦμα τοῦ Κυρίου παρουσιάζει τὸ Εὐαγγέλιο τῆς Η’ Κυριακής Ματθαίου: τὸ θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντάκις χιλίων, χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων, ὅπως τονίζει χαρακτηριστικὰ ὁ Εὐαγγελιστής (Ματθ., ιδ’ 14-22). Τὸ ἴδιο θαῦμα παρουσιάζουν καὶ οἱ ἄλλοι Εὐαγγελιστές, γεγονὸς πού, ὅπως ἔχουμε καὶ ἄλλοτε τονίσει, καταδεικνύει τὴν ἑνότητα τοῦ Εὐαγγελίου, μέσα ἀπὸ τὴν διαφορετικότητά του, ἀφοῦ ὁ κάθε Εὐαγγελιστὴς φωτίζει μὲ τὸν δικό του τρόπο τὸ ὅλο γεγονός.

Μόλις ὁ Κύριος πληροφορήθηκε γιὰ τὸν ἀποκεφαλισμὸ τοῦ Ἰωάννου Προδρόμου, «ἀνεχώρησεν ἐν πλοίῳ εἰς ἔρημον τόπον κατ’ ἰδίαν καὶ οἱ ὄχλοι ἠκολούθησαν αὐτὸν πεζῇ ἀπὸ τῶν πόλεων.» (Ματθ., ιδ’ 13). Κατὰ τὴν συνήθειά Του, ὁ Κύριος ἀποσύρεται νὰ προσευχηθῇ ὕστερα ἀπὸ μιὰ κοπιαστικὴ ἡμέρα, ὥστε καὶ ὁ Ἴδιος νὰ ἀναπαυθῇ καὶ νὰ ἀνασυντάξῃ τὶς δυνάμεις Του καὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἔχουν τὸν χρόνο νὰ χωνέψουν καλύτερα τὰ διδάγματα τῆς ἡμέρας. Στὴν συγκεκριμένη περίπτωση, ὑπάρχει ἕνας ἰδιαίτερος λόγος: ὁ θάνατος τοῦ Προδρόμου, ποὺ μὲ τόσο ζῆλο εἶχε προεξαγγείλει τὴν ἔλευση τῆς βασιλείας Του, τόν «ἀναγκάζει» νὰ ἀποσυρθῇ στὰ ἴδια.

Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ Ἁγία Παρασκευὴ μέσα ἀπὸ τὸ Ἀπολυτίκιό της

 

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

Γνωστὸς ὁ βίος τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς καὶ θαυμαστὴ ἡ πολιτεία της. Ἐνήθλησε στερρῶς καὶ κέρδισε ἐπαξίως τὸν στέφανο τῆς θείας δόξης, αὐτὸν ποὺ ἀποδίδει ὁ Κύριος σ’ ὅλους ὅσους ἀγωνίστηκαν «τὸν ἀγῶνα τὸν καλόν» καὶ ὁλοκλήρωσαν μὲ ἐπιτυχία τὴν πορεία των (Τιμ. Β’, δ’ 5-8).

Ἔτσι, λοιπόν, ὁ ὑμνογράφος, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν γνωρίζομε, ἐμπνεόμενος ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῆς Ἁγίας, συνέθεσε τὸ Ἀπολυτίκιό της, πλούσιο σὲ ἔκφραση καὶ βαθὺ σὲ θεολογικὸ περιεχόμενο. Ἀξίζει, θεωροῦμε, νὰ τὸ προσεγγίσωμε καὶ νὰ προσπαθήσωμε νὰ τὸ κατανοήσωμε, δεδομένου ὅτι πρόκειται, κατὰ κοινὴ ὁμολογία, γιὰ ἕνα ἀπὸ τὰ δυσκολώτερα Ἀπολυτίκια.

Ὅσο περισσότερο, ὅμως, ἐμβαθύνει κανεὶς στὴν ὑπέροχη γλῶσσα του καὶ διεισδύει στὰ πυκνά του νοήματα, τόσο μεγαλύτερη ὠφέλεια ἀποκομίζει καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἔτσι ὁδηγεῖται καλύτερα στὴν μίμηση τῆς Ἁγίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖο ἀποτελεῖ, ἐξ ἄλλου, καὶ τὸν στόχο κάθε Χριστιανοῦ: «μνήμη Ἁγίου, μίμησις Ἁγίου».

Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ «μεγάθυμος» διακόνισσα Ὀλυμπιὰς

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

«Χαίροις, Ὀλυμπιάς, ἐναρέτων ἔργων ὑποτύπωσις ἀληθής», ἀναφωνεῖ ὁ ὑμνογράφος, καὶ ἐμεῖς, ὁ λαὸς τοῦ Κυρίου, καλούμαστε νὰ τιμήσωμε, κάθε χρόνο, στὶς 25 Ἰουλίου, τὴν ἀρχοντικὴ διακόνισσα Ὀλυμπιάδα, ποὺ λάμπρυνε τὴν Ἐκκλησία μὲ τὴν εὐσέβεια καὶ τὰ ἀγαθά της ἔργα.

Γόνος εὐσεβοῦς καὶ ἀρχοντικῆς οἰκογενείας τοῦ Βυζαντίου ἡ Ὀλυμπιάδα -γεννήθηκε μεταξὺ 365 & 368- ἔμεινε ἀπὸ μικρὴ ὀρφανή, γεγονὸς ποὺ τραυμάτισε τὴν εὐαίσθητη ψυχή της. Εἶχε ὡστόσο τὴν εὐλογία νὰ ἀνατραφῇ μέσα σὲ ἕνα καλλιεργημένο περιβάλλον καὶ νὰ συναναστραφῇ μὲ σεβαστὲς μορφές, ὅπως τοῦ Γρηγορίου Θεολόγου, ὅταν ἐκεῖνος διέμεινε στὴν Κωνσταντινούπολη (379-381), στὸ σπίτι τῆς ἐξαδέλφης του Θεοδοσίας, ποὺ εἶχε ἀναλάβει τὴν διαπαιδαγώγηση τῆς μικρῆς Ὀλυμπιάδος. Πολὺ τρυφερὴ ἡ σχέση ποὺ ἀναπτύχθηκε ἀνάμεσα στὰ δύο πρόσωπα, ὅπως διαπιστώνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴ ποὺ ἔστειλε ὁ πνευματικὸς πατὴρ Γρηγόριος ὡς δῶρο στὸν γάμο της «κόρης» του, ὅπως τὴν ἀποκαλεῖ, Ὀλυμπιάδος, μέ -διαχρονικές- συμβουλὲς γιὰ μιὰ ἐπιτυχημένη συζυγία (βλ. Γρηγορίου Θεολόγου, Ἔπη, Παραινετικὸν πρὸς Ὀλυμπιάδα, 2, 6 PG 37, 1542-1550).

Σοφία Μπεκρῆ: Πρότυπο ἀγωνιστικότητας ὁ Ἠλίας

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

Ἕναν ἀπὸ τοὺς μεγαλύτερους προφῆτες, τήν «κρηπῖδα τῶν προφητῶν» τιμάει ἡ Ἐκκλησία μας στὶς 20 Ἰουλίου, τὸν προφήτη Ἠλία, ποὺ μὲ τὴν ἀξιοθαύμαστη δράση του ἀναδείχθηκε ὑπόδειγμα ἀγωνιστοῦ πίστεως στὸν Θεὸ καὶ ἀγάπης γιὰ τὸν λαό Του.

Τὴν κρίσιμη γιὰ τὸ Ἰσραὴλ περίοδο τοῦ 8ου αἰῶνα, ποὺ ζεῖ ὁ Ἠλίας, τὸ βόρειο βασίλειο τοῦ Ἰσραήλ, ἐπηρεασμένο ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς του, Ἀχαὰβ καὶ Ἰεζάβελ, ἀποστατεῖ στὰ εἴδωλα. Τότε, ἐμφανίζεται «ἔξαφνα» ὁ προφήτης Ἠλίας νὰ ἐλέγξῃ τὸν Ἀχαὰβ γιὰ τὴν πλάνη του, στὴν ὁποία παρέσυρε καὶ τὸν λαό. «Ζῆ Κύριος ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον ... εἰ ἔσται τὰ ἔτη ταῦτα δρόσος καὶ ὑετός, εἰ μὴ διὰ στόματός μου.» (Βασιλειῶν Γ΄, ιζ’ 1), λέει ὁ Ἠλίας στὸ ἀσεβῆ Ἀχαάβ, ὁ ὁποῖος, ἐλεγχόμενος ἀπὸ τὸν προφήτη, ξεκινάει τὴν δίωξή του.

Σοφία Μπεκρῆ: Νὰ γίνουμε φωτεινοί

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

Μὲ τὴν μνήμη τῶν Πατέρων τῆς Δ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ποὺ αὔριο τιμάει ἡ Ἐκκλησία μας, συνδέεται τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς αὐτῆς, ποὺ εἶναι ἡ Ζ’, κατὰ σειρά, Κυριακὴ τοῦ Ματθαίου. Τὸ ἀνάγνωσμα αὐτὸ ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλίας τοῦ Κυρίου μας (κεφάλαια ε’ – ζ’), ὅπου περιέχονται οἱ βασικὲς ἀρχὲς τῆς διδασκαλίας Του.

Στὴν ἀρχὴ τῆς ὁμιλίας, ὁ Κύριος μακαρίζει ὅλους ἐκείνους ποὺ συνήθως ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι οἰκτείρουμε, τούς «πτωχοὺς τῷ πνεύματι», τούς «πενθοῦντες», τοὺς «πραεῖς», τοὺς «ἐλεήμονες», τοὺς «καθαροὺς τῇ καρδίᾳ», τούς «εἰρηνοποιούς», τοὺς «δικαίους» καὶ «δεδιωγμένους ἕνεκεν δικαιοσύνης», τοὺς «ὀνειδιζομένους», οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὸν λόγο Του, θὰ κερδίσουν τὴν Βασιλεία τῶν οὐρανῶν! (Ματθ., ε’ 1-12)

Σοφία Μπεκρῆ: Ὑποκριτικὴ πίστη καὶ ἀνυπόκριτος ἀγάπη

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Θαυμαστή ὑπῆρξε, πράγματι, ἡ πίστη τόσο τοῦ παραλυτικοῦ ὅσο καὶ τῶν μεταφορέων του (Ματθ., θ’ 1-8), ὅπως θὰ ἀκούσουμε στὸ Εὐαγγέλιο αὐτῆς τῆς Κυριακῆς, Στ’ Ματθαίου. Ὁ πρῶτος, ἀδυνατῶντας νὰ βοηθήσῃ ὁ ἴδιος τὸν ἑαυτό του, λόγῳ τῆς ἀσθενείας του, τὸν ἐμπιστεύεται στὰ χέρια τῶν ἀδελφῶν του καὶ δέχεται μὲ ταπείνωση καὶ ὑπακοὴ τὴν βοήθειά των. Ἐκεῖνοι, πάλι, ἀναλαμβάνουν ὄχι μόνον νὰ τὸν ἐξυπηρετήσουν ἀλλὰ καὶ νὰ ξεπεράσουν τὸ ἀντικειμενικὸ ἐμπόδιο τῆς προσεγγίσεως τοῦ Κυρίου, λόγῳ τοῦ πλήθους, ἐπινοῶντας τὸ χάλασμα τῆς στέγης τοῦ σπιτιοῦ, ὅπου ἐκήρυττε ὁ Κύριος, προκειμένου νὰ ὁδηγήσουν τὸν πονεμένο ἀδελφό των μπροστά Του. Ἔτσι ὁ Κύριος, «ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν», ἀσθενοῦς καὶ μεταφορέων, δὲν χρειάζεται ἄλλη ἀπόδειξη, γιὰ νὰ βεβαιωθῆ ὅτι πιστεύουν, ὥστε νὰ κάνῃ πλέον Ἐκεῖνος αὐτὸ ποὺ δὲν μποροῦσαν νὰ κάνουν οἱ ἄνθρωποι.

Σοφία Μπεκρῆ: Πρόταση γιά «δίαιτα» ἀπὸ τὸν Μιχαὴλ Κηπουρό

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

Φωστῆρες ποὺ σκόρπισαν τὴν λάμψη των μέσα στὴν νύχτα τῆς αἰχμαλωσίας, ποταμοὺς ποὺ πότισαν τὴν ξεραμένη πίστη, ἄνθη ἐαρινὰ ποὺ κάρπισαν μέσα στὸν ζοφερὸ χειμῶνα τῆς σκλαβιᾶς καλεῖ τοὺς Νεομάρτυρες ὁ Νικόδημος Ἁγιορείτης. Ἕνας τέτοιος νεαρὸς βλαστὸς τῆς πίστεως καὶ «ἄνθος εὐῶδες» τῆς ἀττικῆς γῆς ἦταν ὁ 18χρονος Μιχαὴλ Πακνανᾶς (ἢ Μπακνανᾶς), ποὺ τιμάει ἡ Ἐκκλησία μας στὶς 9 Ἰουλίου.

Γεννήθηκε στὴν Ἀθήνα καὶ ἔζησε στὴν Βλασσαρού, ἱστορικὴ συνοικία τῆς Ἀκροπόλεως, ὅπου σωζόταν μέχρι πρό τινος (1937) καὶ τὸ ὁμώνυμο ἐκκλησάκι τῆς Παναγίας τῆς Βλασσαροῦς. Αὐτὴ ἦταν ἡ ἐνορία τοῦ μικροῦ Μιχαήλ, ὅπου ἐκκλησιαζόταν τὶς Κυριακὲς καὶ τρεφόταν μὲ τὸν θεῖο λόγο τοῦ π. Νεκταρίου Πρέντζα, τοῦ ἐφημερίου, ὁ ὁποῖος συγκέντρωνε τὰ παιδιά, μετὰ ἀπὸ τὸ σχόλασμα, τοὺς διηγοῦταν ἱστορίες ἀπὸ τὶς γραφὲς καὶ τοὺς μάθαινε νὰ ψέλνουν.

Σοφία Μπεκρῆ: Δαιμονόπληκτοι ἢ δαιμονολάγνοι;

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Ὁ Κύριος, μετὰ ἀπὸ τὸ γαλήνεμα τῆς θαλάσσης, περνάει «εἰς τὸ πέραν εἰς τὴν χώραν τῶν Γεργεσηνῶν» (Ματθ. η’ 28 - θ’ 1), σὲ χώρα ὅπου κατοικοῦν εἰδωλολάτρες, γιὰ νὰ δείξῃ στοὺς μαθητές Του καὶ στοὺς ὑπολοίπους Ἰουδαίους ὅτι, παρ’ ὅλον ποὺ οἱ ἴδιοι καὶ οἱ ὑπόλοιποι Ἰουδαῖοι δυσκολεύονται ἢ καὶ ἀρνοῦνται νὰ παραδεχθοῦν τὴν θεότητά Του, ἐν τούτοις «τὰ δαιμόνια πιστεύουσιν καὶ φρίττουσιν» (Ἰάκ., β’ 19).

Πράγματι! Οἱ ἄρρωστοι δαιμονισμένοι, ποὺ τὸν προϋπάντησαν ἐκεῖ, «...ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καὶ σοί, ᾿Ιησοῦ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ;» (Ματθ., η’ 29). Ἂν καὶ υἱοὶ τοῦ σκότους οἱ δαίμονες, ἐν τούτοις ἀναγνωρίζουν τὸν Υἱὸ τοῦ φωτός, τὸν Χριστό. Γνωρίζουν, μάλιστα, αὐτὰ τὰ φοβερὰ καὶ τρομερὰ δαιμόνια, ποὺ βασάνιζαν τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι θὰ ἔρθη καὶ ἡ δική των ὥρα νὰ βασανιστοῦν ἀπὸ τὸν Κύριο, «ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ (πρὶν ἀπὸ τὴν ὥρα μας) βασανῖσαι ἡμᾶς;» (Ματθ., η’ 29).

Σοφία Μπεκρῆ: Ἄς μὴν βρεθοῦμε πρὸ ἐκπλήξεων!

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Ὁ ἑκατόνταρχος τοῦ Εὐαγγελίου (Ματθ., η’ 5-13) τῆς Δ’ Κυριακῆς Ματθαίου, παρὰ τὰ πολλά του ἀξιώματα καὶ τὰ ἀκόμη περισσότερα ὑλικά του ἀγαθά, συναισθάνεται τὴν ἀδυναμία του καὶ καταφεύγει στὸν Κύριο, γιὰ νὰ δώσῃ λύση στό «πρόβλημά» του.

Ποιό εἶναι, ἀλήθεια, τὸ πρόβλημά του; Τί εἶναι ἐκεῖνο ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ καὶ ἀδυνατεῖ νὰ εὕρῃ τὴν λύση του; Μήπως ὁ ἴδιος ἢ ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας του ἢ ἔστω κάποιος ἀγαπημένος του συγγενὴς πάσχει ἀπὸ κάποια ἀνίατη ἀσθένεια καὶ καταφεύγει στὸν Κύριο, ἐπειδὴ ἄκουσε ὅτι κάνει θαύματα;

Ὄχι! Ἡ ὑπόθεση ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ δὲν ἀφορᾶ οὔτε τὸν ἴδιο, οὔτε κάποιο ἄλλο μέλος τῆς οἰκογενείας του, οὔτε ἀκόμη κάποιον συγγενῆ του, ἀλλὰ τὸν πονᾶ καὶ τὸν θλίβει ἡ ἀσθένεια τοῦ δούλου του: «Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος» (Ματθ., η’ 6). Μάλιστα, καλῶς ἀκούσαμε! Ἕνας τρανὸς Ῥωμαῖος ἀφέντης ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν θεραπεία ἑνὸς ταπεινοῦ καὶ τιποτένιου δούλου («res», δηλ. «πρᾶγμα» θεωροῦσαν οἱ Ῥωμαῖοι τοὺς δούλους, ὅπως καὶ τὶς γυναῖκες)!

Σοφία Μπεκρῆ: Τῆς Ἐκκλησίας τὰ νεόφωτα ἄστρα

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

«Τοὺς νεοφανεῖς ἀστέρας», «τοὺς ἐν ἐσχάτοις τοῖς χρόνοις περιφανῶς ἀθλήσαντας» τιμᾶ κατ’ ἔθος ἡ Ἐκκλησία μας τὴν Γ’ Κυριακὴ τοῦ Ματθαίου (B’ μετὰ τῶν Ἁγίων Πάντων). Σύμφωνα μὲ τὸ Συναξάριο τῆς ἑορτῆς, τὴν Ἀκολουθία τῆς ὁποίας ἔχει συνθέσει ὁ Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης, αὐτὴν τὴν ἡμέρα «μνείαν ἐπιτελοῦμεν πάντων τῶν Ἁγίων Νεοφανῶν τοῦ Χριστοῦ Μαρτύρων τῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρησάντων».

Ἡ πρόνοια τοῦ ἀγαθοῦ καὶ φιλεύσπλαγχνου Θεοῦ ἐνήργησε, ὥστε κατὰ τὴν πολύχρονη αἰχμαλωσία τὸ γένος μας νὰ μὴν μείνῃ ἀπαραμύθητο, ἀλλὰ «δι’ αὐτῆς καὶ ἐξ αὐτῆς (τῆς αἰχμαλωσίας) εὐκλεής (ἔνδοξος) καὶ ἄξιος καρπὸς ἀνεβλάστησεν, οἱ νεοφανεῖς μάρτυρες» (ἀπὸ τὸν Οἶκο τῆς ἑορτῆς).

Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ σωστὴ προτεραιότητα

 

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

Τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς Γ’ Κυριακῆς Ματθαίου (στ’ 22 - 33) ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλίας τοῦ Κυρίου, στὴν ὁποία ἐξαγγέλονται οἱ βασικὲς ἀρχὲς τῆς διδασκαλίας Του. Πράγματι, μετὰ ἀπὸ τὴν κλήση τῶν πρώτων μαθητῶν, ὁ Κύριος ξεκινάει νὰ διδάσκῃ καὶ κηρύσσει «τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας» σὲ ὅσους τὸν ἀκολουθοῦν.

Ἡ ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία τοῦ Κυρίου (Ματθ. ε’ - ζ’) εἶναι ἕνα ὁλοκληρωμένο κείμενο διδασκαλίας τῆς ὀρθῆς πίστεως, ζωῆς καὶ πολιτείας. Ἐξ ἄλλου, ἡ βίωση τῶν ἀρχῶν τῆς πολιτείας ποὺ ἵδρυσε ὁ Χριστὸς στὴν γῆ ἀποτελεῖ τὸ κλειδὶ γιὰ τὴν εἴσοδο στὴν οὐράνια βασιλεία. Ὁ Ἴδιος διευκρινίζει: «οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ’ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.» (ὅ. π., ζ’ 21). Καὶ ἀκόμη πιὸ χαρακτηριστικά: «ὃς ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (ὅ. π., στ’ 19). Συνεπῶς, γιὰ τὴν ἀπόκτηση τοῦ μεγάλου αὐτοῦ δώρου δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς ἡ ὀρθὴ πίστη, ἀλλὰ χρειάζεται ἡ ἐπισφράγισή της μὲ τὴν συνεπῆ ζωὴ καὶ τὴν δίκαιη καὶ ἀγαπητικὴ πολιτεία μας.

Σοφία Μπεκρῆ: Τὰ προσόντα τῶν μαθητῶν

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

Ὅπως ἡ Ἐκκλησία μας συλλέγει, μετὰ ἀπὸ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τοὺς πρώτους καρποὺς τῆς χάριτός Του, τοὺς Ἁγίους Πάντες, ἔτσι καὶ ὁ Χριστός μας ξεκινάει τὴν ἐπὶ γῆς διδασκαλία Του, συλλέγοντας προσεκτικὰ τοὺς πρώτους συνεργάτες Του.

Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, προτοῦ συλλέξει ὁ Κύριος τοὺς μαθητές Του, τοὺς ἐπιλέγει πρῶτα, ἀσφαλῶς ὄχι τυχαῖα. Οὔτε τὸν τόπο διδασκαλίας Του ἐπιλέγει τυχαῖα ὁ Κύριος. Ἐγκαθίσταται στὴν Καπερναούμ, «πέραν τοῦ Ἰορδάνου», στὴν «Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν», ἐκεῖ ὅπου κυριαρχοῦσε τὸ σκοτάδι τῶν εἰδώλων, ὥστε, τώρα, μὲ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Κυρίου, «ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα.» (Ματθ., δ’ 13-16).

Σοφία Μπεκρῆ: «Πάντων τῶν Ἁγίων τὴν μνήμην πνευματικῶς ἑορτάσωμεν...»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Διανύομε τὴν ἑβδομάδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ καταυγαζόμεθα ὅλοι ἀπὸ τὸ φῶς τῆς χάριτός Του. Αὐτὸ τὸ ἁγιοπνευματικὸ φῶς, ποὺ ἔλαμψε πλούσιο κατὰ τὴν Πεντηκοστή, χαρίτωσε καὶ τοὺς πρώην ἀγραμμάτους ἁλιεῖς, τοὺς μαθητὲς τοῦ Κυρίου, νὰ γίνουν Ἀπόστολοι καὶ κήρυκες τοῦ Φωτός, περιστέρια τῆς Εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης Του, μεταφέροντας τὸ μήνυμά Του «εἰς πάντα τὰ ἔθνη» (Ματθ., κη’ 19).

Ἡ ἰδιαίτερα αὐτὴ φωτεινὴ ἑβδομάδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατακλείεται μὲ τὴν ἑορτὴ τῶν Ἁγίων Πάντων. Σ’ αὐτοὺς ἀνήκουν πάντες «οἱ ἀπ’ αἰῶνος Θεῶ εὐαρεστήσαντες», Πατριάρχες, Προφῆτες, Ἀπόστολοι, Μάρτυρες, Ἀσκητές, Δίκαιοι, τὴν μνήμη τῶν ὁποίων καλούμαστε νὰ ἑορτάσωμε πνευματικῶς (Στιχηρὸ Λιτῆς τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς). Ἡ Ἐκκλησία μας, μάλιστα, καλεῖ νὰ συμπεριλάβουμε σὲ ὅλους αὐτοὺς καί «τῶν ἁγίων Γυναικῶν τὸ φιλόθεον σύστημα», διότι στὴν καινὴ ἀναστάσιμη κτίση, ὅλοι, ἄνδρες, γυναῖκες, δοῦλοι, ἐλεύθεροι, πρώην ἐθνικοὶ καὶ Ἰουδαῖοι, εἶναι πλέον ἀδέλφια μεταξύ των, παιδιὰ ἑνὸς Πατρός, τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀναγεννημένα ἀπὸ τὸ αἷμα τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ Ἀναστημένου Κυρίου καὶ χαριτωμένα ἀπὸ τὴν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος!

Σοφία Μπεκρῆ: Οἱ Εὐχὲς τῆς Γονυκλισίας

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

 

Γενικὰ

Ὡς γνωστόν, κατὰ τὸν Ἑσπερινὸ τῆς Πεντηκοστῆς ἀναγιγνώσκονται οἱ Εὐχὲς τῆς Γονυκλισίας. Ὀνομάζονται ἔτσι ἀπὸ τὴν ἐπίκληση τοῦ πρεσβυτέρου «Ἔτι καὶ ἔτι, κλίναντες τὰ γόνατα, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν».

Οἱ Εὐχὲς αὐτὲς χωρίζονται σὲ τρεῖς ὁμάδες, ὅσες καὶ οἱ ἀντίστοιχες γονυκλισίες. Κατὰ τὴν πρώτη γονυκλισία, ἀναγιγνώσκονται οἱ δύο πρῶτες Εὐχές, κατὰ τὴν δεύτερη, οἱ ἑπόμενες δύο, καὶ κατὰ τὴν τρίτη ἄλλες τρεῖς Εὐχές, συνολικά, δηλαδή, ἑπτὰ Εὐχές. Σὲ ἄλλες περιγραφές, γίνεται λόγος γιὰ τρεῖς Εὐχές· μετά, ὅμως, ἀπὸ τὴν πρώτη Εὐχὴ ἀναφράφεται ὅτι «ἐπισυνάπτει καὶ ταύτην», ὁμοίως καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν τρίτη Εὐχὴ ἐπισυνάπτεται ἄλλη μία, καὶ μετὰ ἀπὸ τὴν πέμπτη Εὐχὴ ἐπισυνάπτονται ἄλλες δύο Εὐχές· ἄρα, στὴν πραγματικότητα πρόκειται γιὰ τὸ ἴδιο πράγμα.

Στὸ παρόν, θὰ ἀναλύσουμε τὶς Εὐχές, ἀναφέροντας τὸν συνολικό ἀριθμό τους. Νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ ἀνάγνωση τῶν Εὐχῶν τῆς Γονυκλισίας ξεκινάει ἀμέσως μετὰ ἀπὸ τό «Φῶς ἱλαρόν» καὶ τὸ πανηγυρικὸ Προκείμενο «Τίς Θεὸς μέγας, ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν». Μετὰ ἀπὸ τὸ πέρας τῶν Εὐχῶν ὁ Ἑσπερινὸς συνεχίζεται κανονικὰ μὲ τά «Πληρωτικά», ἕως τὸ τέλος.

Σοφία Μπεκρῆ: Μὲ ἕναν «τυφλό» ὁδηγό μας!

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Ἡ πορεία ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση πρὸς τὴν Πεντηκοστὴ συνεχίζεται καὶ κορυφώνεται σταδιακά. Τὶς τρεῖς πρῶτες Κυριακές, τοῦ Πάσχα, τοῦ Θωμᾶ καὶ τῶν Μυροφόρων, ὁ Κύριος ἐμφανίζεται συστηματικὰ στὸν στενὸ κύκλο τῶν μαθητῶν καὶ τῶν μαθητριῶν Του, γιὰ νὰ τοὺς πείση γιὰ τὴν Ἀνάστασή Του. Τὶς τρεῖς ἑπόμενες, τοῦ Παραλύτου, τῆς Σαμαρείτιδος καὶ τοῦ Τυφλοῦ, θαυματουργεῖ, γιὰ νὰ διατρανώσῃ τὴν θεότητά Του. Ἡ δὲ θαυμαστὴ ἐνέργειά Του γίνεται «δι’ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων» σημείων, «δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος», ὥστε νὰ μᾶς προετοιμάση γιὰ τὸν πλήρη ἁγιοπνευματικό μας φωτισμό, μὲ τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Κυρίου στοὺς παραπάνω ἀσθενεῖς, τὸν παράλυτο, τὴν Σαμαρείτιδα καὶ τὸν τυφλό, γίνεται μὲ τρόπο ἀνάλογο τῆς πνευματικῆς των καταστάσεως. Στὸν παράλυτο, ποὺ μᾶλλον εἶναι ὁ περισσότερο ἀνώριμος πνευματικά, ὁ Κύριος δὲν ἀποκαλύπτεται εὐθέως. Τοῦ ὑπενθυμίζει, ὅμως, μετὰ ἀπὸ τὴν θεραπεία του, νὰ φροντίση νὰ μὴν πέση ξανὰ στὴν ἁμαρτία. Καὶ τότε ἐκεῖνος ρωτᾶ καὶ μαθαίνει προφανῶς ὅτι «Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ» (Ἰωάν., ε’ 15).

Σοφία Μπεκρῆ: Νὰ γίνουμε καὶ μεῖς φωτεινοί

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος  

 

Γιὰ τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ καλύψη τὴν φυσικὴ καὶ τὴν πνευματική Του δίψα κάνει λόγο τὸ Εὐαγγέλιο, τὴν Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος (Ἰωάν., δ’ 1-42).

Ὁ Χριστὸς βαδίζει ἀπὸ τὴν Ἰουδαία πρὸς τὴν Γαλιλαία, γιὰ νὰ σκορπίση τὸ φῶς τῆς ἀληθείας Του, σὲ ἀνθρώπους ποὺ ζοῦν «ἐν σκότει καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου». Στὸν δρόμο του, περνᾶ ἀπὸ τὴν ἐθνικὴ Σαμάρεια, ὅπου «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας», στέκεται στὸ φρέαρ τοῦ Ἰακώβ, γιὰ νὰ ξαποστάσῃ καὶ νὰ ξεδιψάσῃ.

Ἐκεῖ, συναντᾶ τὴν Σαμαρείτιδα, ποὺ κατὰ τὴν καθημερινή της συνήθεια ἔρχεται νὰ ἀντλήσῃ ὕδωρ. Ἔτσι, ξεκινᾶ ἕνας διάλογος μοναδικὸς σὲ ἔκταση, σὲ δομὴ καὶ σὲ βάθος νοημάτων, ποὺ ὁδηγεῖ σταδιακὰ στὴν ἀποκάλυψή Του.

Σοφία Μπεκρῆ: «Ἔλθετε πρός με καί ἀρύσασθε ὕδωρ ζῶν»

 

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος 

 

Ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμός, γιὰ νὰ λειτουργήσῃ, χρειάζεται νὰ καλύψῃ τὶς διάφορες φυσικές του ἀνάγκες, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ πλέον ἐπιτακτικὴ εἶναι ἡ δίψα. Ὡς γνωστόν, ὁ ἄνθρωπος χωρὶς φαγητὸ μπορεῖ νὰ ἀντέξῃ κάποιο διάστημα, χωρὶς νερὸ ὅμως γρήγορα χάνει τὶς δυνάμεις του καὶ ξεψυχᾶ.

Γιὰ αὐτὴν τὴν ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπου νὰ ξεδιψάσῃ, κυριολεκτικὰ καὶ μή, γιὰ τὴν φυσικὴ ἀλλὰ καὶ τὴν πνευματική δίψα γίνεται λόγος στὸ Εὐαγγέλιο τὴν Κυριακὴ τῆς Σαμαρείτιδος. Ἀκόμη καὶ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ὡς ἄνθρωπος, διψᾶ, «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας» καὶ ἐξαντλημένος ἀπὸ τὸν καύσωνα, καθὼς ἔχει διανύσει μαζὶ μὲ τοὺς μαθητές Του μὲ τὰ πόδια τὸν μακρὺ δρόμο ἀπὸ τὴν Ἰουδαία, κατευθυνόμενος πρὸς Βορρᾶν, πρὸς τὴν Γαλιλαία, γιὰ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργο Του.

Σοφία Μπεκρῆ: Ἄνθρωποι γενώμεθα

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

 

Ἀλήθεια, πόση θλίψη, ὀδύνη καὶ σπαραγμὸ νὰ ἔκρυβε μέσα της ἡ καρδιὰ τοῦ παραλύτου τῆς Βηθεσδᾶ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 38 ὁλόκληρα ἔτη παρέμενε καθηλωμένος καὶ ἀνήμπορος στὸ κρεβάτι τοῦ πόνου! Ἀλλὰ καὶ πόση ἐλπίδα καὶ ὑπομονὴ νὰ ἔκρυβε μέσα της αὐτὴ ἡ πονεμένη καρδιά, ὥστε νὰ ἀναμένῃ καρτερικὰ τὴν ἑπομένη φορά, ἄγνωστο πότε, ποὺ θὰ κατέβαινε καὶ πάλι ὁ Ἄγγελος νὰ ἁγιάσῃ τὸ ὕδωρ, γιὰ νὰ εἰσέλθῃ στὴν κολυμβήθρα καὶ νὰ βρῆ τὴν θεραπεία του!

Σκεφθῆτε, μάλιστα, τὴν ἀπογοήτευσή του, ὅταν διαπίστωνε ὅτι οἱ ἄλλοι εἶχαν ἕναν ἄνθρωπο νὰ τοὺς βοηθήσῃ, ἐνῶ ἐκεῖνος στεκόταν μόνος καὶ παρατημένος! Ἡ μοναξιὰ καὶ ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ παραλύτου ἦταν σίγουρα πιὸ σκληρὰ καὶ ἀπὸ τὴν χρόνια καὶ ἀνίατη ἀσθένειά του!

Κι ὅμως δὲν ἔπαψε νὰ ἐλπίζῃ καὶ νὰ περιμένῃ τὸν ἄνθρωπο. Ἀλλὰ καὶ Ἐκεῖνος δὲν τὸν λησμόνησε. Ἐκεῖνος ποὺ ἀφουγκραζόταν τὸν πόνο τῆς κάθε πονεμένης ψυχῆς καὶ τὴν σπλαγχνιζόταν, Ἐκεῖνος ποὺ θεράπευε «πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν», κάθε σωματικὴ καὶ ψυχικὴ ἀσθένεια, «γνοὺς ὅτι ὁ παράλυτος πολὺν ἤδη χρόνον εἶχε», πρόφθασε καὶ ἦρθε τὴν κατάλληλη στιγμή, πρὶν νὰ σβήση ἐντελῶς ἡ ἐλπίδα του.

Σοφία Μπεκρῆ: «Θεοῦ γεώργιον»

Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος

 

Μέσα στὸ φῶς τοῦ ἔαρος καὶ τῆς Ἀναστάσεως «ἀνέτειλε» καὶ ἡ «φωτοφόρος» ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Μεγαλομάρτυρος. Πράγματι, ἡ ἑορτὴ τοῦ Ἁγίου συμβαδίζει πάντοτε μὲ τὴν Ἀνάσταση· γιὰ τὴν ἀκρίβεια οἱ δύο ἑορτὲς «συνεκλάμπουν». Γι’ αὐτὸ ὁ ὑμνογράφος στὸ ὄμορφο τροπάριο τοῦ Καθίσματος τοῦ Ὄρθρου μᾶς καλεῖ «ἅπαντες λαμπροφοροῦντες φαιδρῶς ἑορτάσωμεν».

Ὅλοι ἑπομένως οἱ φιλέορτοι χριστιανοὶ συμμετέχομε στὴν χαρὰ ἑνὸς ἀπὸ τοὺς πλέον ἀγαπημένους Ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἀλλὰ γιατί ὁ Ἅγιος τυχαίνει νὰ εἶναι ἰδιαίτερα λαοφιλής; Διότι ὁμολογουμένως συνεδύαζε στὸ πρόσωπό του τὶς μεγαλύτερες ἀρετὲς τοῦ βίου, τὴν νεότητα μὲ τὴν σταθερότητα, τὴν ἀξιωσύνη μὲ τὴν γενναιότητα, τὴν φιλοπτωχεία μὲ τὴν ἀλληλεγγύη.