– Εγώ, άγιε του Θεού, αγαπώ τον Θεόν και τους αδελφούς μου.
– Καλά, παιδί μου, έχε την ευχήν. Πώς σε λέγουν το όνομά σου;
– Κώστα.
– Τι τέχνη κάμνεις;
– Πρόβατα φυλάγω.
– Εγώ, άγιε του Θεού, αγαπώ τον Θεόν και τους αδελφούς μου.
– Καλά, παιδί μου, έχε την ευχήν. Πώς σε λέγουν το όνομά σου;
– Κώστα.
– Τι τέχνη κάμνεις;
– Πρόβατα φυλάγω.
Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός και Θεός, αδελφοί μου, ο γλυκύτατος αυθέντης και δεσπότης, ο ποιητής των αγγέλων και πάσης νοητής και αισθητής κτίσεως, παρακινούμενος ο Κύριος από την ευσπλαχνία του, από την πολλήν του αγαθότητα, από την πολλήν αγάπην όπου έχει εις το γένος μας, σιμά εις τα άπειρα χαρίσματα όπου μας εχάρισε και μας χαρίζει καθ’ εκάστην ημέραν και ώραν και στιγμήν εκαταδέχθη και έγινε και τέλειος άνθρωπος εκ Πνεύματος αγίου και από τα καθαρώτατα αίματα της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας, δια να μας εκβάλη από τας χείρας του Διαβόλου, να μας κάμη υιούς και κληρονόμους της βασιλείας του, να χαιρώμεσθεν πάντοτε εις τον Παράδεισον μαζί με τους αγγέλους και να μην καιώμεσθεν εις την κόλασιν μαζί με τους ασεβείς και τους διαβόλους.
Το πρώτον είναι να αγαπάτε τους εχθρούς σας και να τους συγχωράτε με όλην σας την καρδίαν εις ό,τι και αν σας έφταιξαν, δια να σας συγχωρήση και εσάς ο Θεός εις τα όσα του φταίετε.
Το δεύτερον είναι να εξετάζετε να ευρίσκετε πνευματικόν καλόν και να του ειπήτε ο καθένας έτσι: «Εγώ, πνευματικέ μου, έχω να κολασθώ διατί δεν αγαπώ τον Θεόν και τον αδελφόν μου καθώς πρέπει. Εγώ είμαι αχάριστος εις τον Θεόν μου δια τα τόσα και τόσα καλά οπού μου εχάρισε. Μου έδωσε τα ομμάτια να βλέπω τα άπειρά του ποιήματα και να τον δοξάζω, να βλέπω τον ήλιον και να θαυμάζω και να λέω: εάν ο ήλιος είναι τόσον λαμπρός, αμή εκείνος οπού τον έκαμε, πόσον να είναι λαμπρότερος;
Γράφει ο Θεοφάνης Μαλκίδης
Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος έχει γράψει, έχει πει και κυρίως έχει πράξει πολλά. Άλλωστε λόγω του πνευματικού του αναστήματος και κυρίως λόγω του έργου του διώχθηκε από την τότε εξουσία και πέθανε εξόριστος στον Πόντο. Ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως γνωρίζοντας λοιπόν πόσα μπορεί να καταφέρει ένας άνθρωπος εφόσον είναι αποφασισμένος, είπε πως και «ένας που έχει ζήλο αρκεί για να αλλάξει το λαό».
Αυτός ο ένας ο οποίος σε δύσκολους καιρούς, ακολουθώντας το πνευματικό βίο ενός Αγίου, αλλάζοντας τον λαό, ήταν ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Εν τέλει έγινε και αυτός Άγιος ακολουθώντας σε όλα το πρότυπο, το σύμβολο, την Ελληνικότητα, την Ορθοδοξία. Πρωταγωνίστρια για την επίτευξη του «ποθούμενου» η παιδεία, σ’ αυτήν που εναπόθεσε πολλά, εν τέλει όλα:
Τα προφητικά λόγια του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού για τα έσχατα χρόνια που ζούμε
Tου Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου Καντιώτου
~ Θὰ προσπαθήσω, ἀγαπητοί μου, νὰ μιλήσω ἁπλᾶ, ὥστε νὰ μὲ καταλάβῃ κ᾽ ἕνα παιδί.
Τὰ θέματα εἶνε πολλά. Ἀπ᾿ ὅλα τὰ θέματα διαλέγω, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, νὰ σᾶς μιλήσω γιὰ μερικὲς μόνο ἀπὸ τὶς προφητεῖες τοῦ ἁγίου.
Ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ἀδελφοί μου, ὅσα γράμματα κι ἂν μάθουμε, δὲν ξέρουμε τί θὰ γίνῃ ὕστερα ἀπὸ μιὰ ὥρα· εἴμαστε σὰν τοὺς τυφλοπόντικες, δὲν βλέπουμε πιὸ πέρα. Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς εἶχε μάτια πνευματικά. Πετοῦσε ψηλά, ἔβλεπε μακριὰ σὰν ἀετός, καὶ προεῖδε πράγματα, ποὺ ἔγιναν ὕστερα ἀπὸ 100 – 200 χρόνια, πράγματα ποὺ γίνονται στὶς ἡμέρες μας. Ἦταν πράγματι ἅγιος μὲ χάρισμα προφητικό.
Το πρώτον είναι να αγαπάτε τους εχθρούς σας και να τους συγχωράτε με όλην σας την καρδίαν εις ό,τι και αν σας έφταιξαν, δια να σας συγχωρήση και εσάς ο Θεός εις τα όσα του φταίετε.
Το δεύτερον είναι να εξετάζετε να ευρίσκετε πνευματικόν καλόν και να του ειπήτε ο καθένας έτσι: «Εγώ, πνευματικέ μου, έχω να κολασθώ διατί δεν αγαπώ τον Θεόν και τον αδελφόν μου καθώς πρέπει. Εγώ είμαι αχάριστος εις τον Θεόν μου δια τα τόσα και τόσα καλά οπού μου εχάρισε. Μου έδωσε τα ομμάτια να βλέπω τα άπειρά του ποιήματα και να τον δοξάζω, να βλέπω τον ήλιον και να θαυμάζω και να λέω: εάν ο ήλιος είναι τόσον λαμπρός, αμή εκείνος οπού τον έκαμε, πόσον να είναι λαμπρότερος;
Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς συνιστᾷ σὲ ὅλους
μας· Δὲν ξέρεις γράμματα; κράτα ἕνα κομποσχοίνι καὶ σὲ κάθε κόμπο λέγε·
«Κύριε, ἐλέησον»· «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ καὶ Λόγε τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος,
διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν ἁγίων ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλὸν καὶ
ἀνάξιον δοῦλόν σου». Νὰ τὸ λὲς πάντοτε αὐτό, λέει.