ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ
Θεολόγου – Καθηγητοῦ
Στὴν ἀρχαία ἐκκλησία εἶχε καθιερωθεῖ ἐνωρὶς ὁ θεσμός τῶν διακονισσῶν. Πρόκειται γιὰ τὴν πρώτη στὴν ἱστορία κοινωνικὴ καταξίωση τῆς γυναίκας. Γιὰ πρώτη φορὰ στὸν Χριστιανισμὸ ἡ γυναῖκα καταξιώνεται ὡς ἀνθρώπινο πρόσωπο καὶ ἀναδεικνύεται ἰσότιμη μὲ τὸν ἄνδρα, ἔχοντας τὸ δικαίωμα νὰ ἀναλαμβάνῃ δημόσια λειτουργήματα. Μία ἀπὸ τὶς διάσημες διακόνισσες τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας εἶναι καὶ ἡ ἁγία Φοίβη ἀπὸ τὴν Κόρινθο. Μιὰ ἀπὸ τὶς πλέον συμπαθεῖς γυναικεῖες μορφὲς τῆς Καινῆς Διαθήκης.
Σύμφωνα μὲ τὴν διήγηση τοῦ βιβλίου Πράξεων τῶν Ἀποστόλων ὁ ἀπόστολος Παῦλος μὲ τοὺς συνεργάτες του τὸ 51 μ. Χ. πραγματοποίησε τὴν δεύτερη ἱεραποστολική του περιοδεία. Ἀπὸ τὴν Μακεδονία κατέβηκε στὴν Ἀθήνα καὶ κατόπιν ἔφτασε στὴν Κόρινθο, γιὰ νὰ κηρύξῃ τὸ Εὐαγγέλιο στὴν μεγαλούπολη, ἡ ὁποία ἦταν ἡ πρωτεύουσα τῆς ἀχαϊκῆς ρωμαϊκῆς ἐπαρχίας, ἀπὸ τὸ 146 π. Χ.
Ἡ Κόρινθος στὰ ρωμαϊκὰ χρόνια ἦταν μία πολυάνθρωπη καὶ πολυφυλετικὴ πόλις. Βρισκόταν ἀνάμεσα σὲ δύο πολὺ σημαντικὰ λιμάνια, ἀνατολικά τῶν Κεγχρεῶν καὶ δυτικὰ τοῦ Λεχαίου καὶ ἦταν κέντρο διακομιστικοῦ ἐμπορίου Ἀνατολῆς καὶ Δύσης. Γιὰ τοῦτο προσέλκυε πλῆθος ἀνθρώπων ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς αὐτοκρατορίας. Αὐτὸ εἶχε καὶ τὴν συνέπεια νὰ εἶναι διαβόητη γιὰ τὴν ἔκλυση τῶν ἠθῶν τῶν κατοίκων της. Στὰ ἐκεῖ πολυπληθῆ πορνεία διαπράττονταν κατὰ κόρον ἡ ἐπαίσχυντη ἁμαρτία τῆς πορνείας, ἡ «Ἱερὰ Πορνεία», ὡς λατρεία τῆς «θεᾶς» Ἀφροδίτης. Ὁ γεωγράφος Στράβων (63 π. Χ. – 23 μ. Χ.) διέσωσε τὴν πληροφορία ὅτι στὰ «ἱερὰ» τῆς προστάτιδας «θεᾶς» τῆς πορνείας ὑπηρετοῦσαν περισσότερες ἀπὸ χίλιες ἱερόδουλες, πόρνες - ἱέρειες τῆς «θεᾶς» ("Γεωγραφικά", VIII, 378)!
Μιὰ κοινωνία σάπια ἠθικά, ὅπου διαπράττονταν ἡ ἐχθίστη ἁμαρτία ὡς «θρησκευτικὸ καθῆκον» καὶ ἡ πόλη ἦταν γεμάτη ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἄντρα τῆς ἀκολασίας, τὰ ὁποῖα προστάτευε καὶ συντηροῦσε ἡ ἀρχαία εἰδωλολατρικὴ θρησκεία, ἀποκομίζοντας τεράστια κέρδη στοὺς ἀδίστακτους ἱερεῖς – πορνοβοσκούς. Ἐκεῖ ἔσπευδαν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς αὐτοκρατορίας πλῆθος ταξιδιωτῶν. Μάλιστα, ὑπῆρχε καὶ τὸ λόγιο «οὐ παντὸς πλεῖν ἐς Κόρινθον» (δὲν μποροῦν ὅλοι νὰ πλευρίζουν στὴν Κόρινθο), φανερώνοντας τὸ μέγεθος τῆς ἀκριβῆς ἀκολασίας στὴν πόλη, ὅπου σύχναζαν οἱ πλούσιοι καὶ ξόδευαν ὑπέρογκα ποσὰ γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ ἀκόρεστα πάθη τους. Ἐπίσης ἡ πόλη μαστίζονταν ἀπὸ τὰ ἀφροδίσια νοσήματα, τὰ ὁποῖα σκόρπιζαν τὴ δυστυχία καὶ τὸ θάνατο. Ὑπῆρχε ἡ ἐντύπωση στοὺς ἀρχαίους πὼς ἡ κάθε γυναῖκα στὴν Κόρινθο ἦταν καὶ μιὰ πόρνη! Καὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ γυναῖκες τῆς πόλεως, ὅπως καὶ ὅλου τοῦ ἀρχαίου κόσμου, δὲν εἶχαν οὔτε στοιχειώδη δικαιώματα καὶ θεωροῦνταν μόνο ὡς σκεύη ἡδονῆς!
Αὐτὴ ἦταν ἡ οἰκτρὴ κατάσταση τῆς μεγαλουπόλεως Κορίνθου ὅταν τὴν ἐπισκέφτηκε καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος καὶ κατοίκους οἱ ὁποῖοι ἦταν βουτηγμένοι στὴν ἀκολασία καὶ τὴν ἡδονοθηρία. Σὲ αὐτοὺς ἄρχισε νὰ κηρύττῃ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ νὰ συγκροτῇ τὸν πρῶτο ἐκκλησιαστικὸ πυρῆνα στὴν πόλη. Πιστεύουμε ὅτι δυσκολεύτηκε νὰ βρῇ κάποιους ἐλάχιστους πολῖτες ποὺ νὰ ἔχουν τὴ διάθεση νὰ ἀκούσουν τὸ κήρυγμά του. Ὅπως συνήθιζε, ἀπευθύνονταν ἀρχικὰ στὴν ἰουδαϊκὴ κοινότητα, διότι σὲ αὐτοὺς ἔβρισκε τὸ πνευματικὸ ὑπόβαθρο τοῦ κηρύγματός του. Βρῆκε φιλοξενία στὸ σπίτι τοῦ ἰουδαϊκῆς καταγωγῆς ζεύγους Ἀκύλα καὶ Πρισκίλλας, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἐγκατασταθεῖ στὴν Κόρινθο, διωγμένοι ἀπὸ τὴ Ρώμη, ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Κλαύδιο, τὸ 43 μ. Χ.
Ἐκεῖ στὸ φιλόξενο σπίτι τους ἄρχισε τὸ κήρυγμά του ὁ Παῦλος καὶ τὸ ἐγκατέστησε ὡς κέντρο τῆς ἱεραποστολῆς του στὴν πόλη. Προφανῶς ἐκεῖ στεγάστηκε καὶ ἡ νεαρὰ Ἐκκλησία τῆς Κορίνθου.
Μέσα ἀπὸ τὶς δυὸ ἐπιστολὲς τοῦ Παύλου πρὸς τοὺς χριστιανοὺς τῆς Κορίνθου φαίνονται οἱ δυσκολίες ποὺ ἀντιμετώπισε στὴν ἱεραποστολή του σὲ αὐτή. Ὁ μεγάλος ἀπόστολος προσπάθησε νὰ δείξῃ στοὺς Κορινθίους ὅτι ἡ ζωὴ ποὺ γνώρισαν καὶ βίωναν εἶναι δαιμονικῆς προέλευσης καὶ καταστροφικὴ καὶ πὼς μόνο ἡ ἐν Χριστῷ ζωῇ εἶναι ἡ γνήσια, ἡ ἐπωφελὴς καὶ ἡ σωτήρια.
Προφανῶς στιγμάτισε τὴν ἀκολασία καὶ τὴν σαρκολατρία ὡς ὕβρη κατὰ τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἔπλασε τὸ ἀνθρώπινο σῶμα νὰ εἶναι ἅγιο, ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (Α΄ Κορ. 3,17). Κι ἀκόμα στιγμάτισε τὴν πορνεία ὡς βεβήλωση τοῦ σώματος, ποὺ εἶναι τὸ κατοικητήριο τοῦ Θεοῦ. Μέσα σὲ αὐτὸ τὸ πλαίσιο ἐξῆρε τὴν ἀξία τῆς γυναίκας καὶ τὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὴν ἀνδρικὴ δουλειὰ ἡ ὁποία τὴν ἤθελε ὡς σκεῦος ἡδονῆς. Συνέβαλε ἀποφασιστικὰ στὴν καινούρια ἄνθηση τῆς γυναικείας ψυχῆς καὶ τὴν ἔβγαλε ἀπὸ τὸ βοῦρκο τῆς ἁμαρτίας τοῦ εἰδωλολατρικοῦ κόσμου.
Μάλιστα γιὰ νὰ δείξῃ ἐμπράκτως τὴν ἀξία τῆς γυναίκας ἔδωσε στὶς χριστιανὲς γυναῖκες τῆς Κορίνθου ἐκκλησιαστικὲς ἁρμοδιότητες μία ἀπὸ τὶς ὁποῖες ἦταν καὶ τῆς διακόνισσας. Φαίνεται πὼς πολλὲς Κορίνθιες γυναῖκες πίστεψαν στὸ κήρυγμα τοῦ Παύλου καὶ πλαισίωσαν τὸ ἔργο του, ἀναπτύσσοντας ἰδιαίτερη δραστηριότητα μὲ τόλμη καὶ ἀφοσίωση καὶ ἀναλαμβάνοντας σπουδαῖα λειτουργήματα στὴ λατρεία.
Οἱ διακόνισσες δραστηριοποιοῦνταν κυρίως στὸν κοινωνικὸ τομέα, ἀλλὰ καὶ στὸν κηρυγματικὸ ἔργο, κηρύσσοντας στὶς γυναῖκες, οἱ ὁποῖες ἦταν κατὰ κανόνα κλεισμένες στοὺς γυναικωνίτες, ὅπου δὲν ἐπιτρεπόταν νὰ εἰσέρχονται οἱ ἄντρες, νὰ τὶς κατηχήσουν. Αὐτὲς ἔμπαιναν στὸ μέρος τοῦ σπιτιοῦ ποὺ ἦταν περιορισμένες οἱ γυναῖκες καὶ κατοικοῦσαν, ὅπου τοὺς δίδασκαν τὴ νέα πίστη. Εἶναι πιθανὸν νὰ εἶχαν καὶ λειτουργικὰ καθήκοντα βοηθῶντας τοὺς ὑπουργοὺς λειτουργοὺς στὴν ἐκτέλεση τῶν λειτουργικῶν πράξεων, ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτὸς ὁ πολὺ σημαντικὸς θεσμὸς ἐξέλιπε μὲ τὸ πέρας τῶν διωγμῶν στὰ βυζαντινὰ χρόνια.
Μία ἀπὸ αὐτὲς ὑπέροχες καὶ ἀφοσιωμένες γυναῖκες διακόνισσες ξεχώριζε ἡ Φοίβη. Καταγόταν καὶ διέμενε στὸ ἀνατολικὸ λιμάνι τῆς πόλεως, τῶν Κεγχρεῶν. Πιθανότατα γνώρισε τὸν Ἀπόστολο Παῦλο ἀπὸ κάποια ὁμιλία του στὴν συνοικία της καὶ φαίνεται ὅτι ἦταν πνευματικὰ καλλιεργημένη καὶ μορφωμένη. Ἐπίσης φαίνεται ὅτι διέθετε ἔμφυτη ἠθικότητα καὶ ἔμεινε ἀμέτοχη ἀπὸ ἀκολασία τῶν συμπολιτῶν της καὶ ἴσως δυσφοροῦσε γιὰ τὴν κατάντια τους. Τὸ κήρυγμα τοῦ Παύλου γιὰ τὴ νέα πίστη καὶ τὴν ἠθικὴ τὴν ἐντυπωσίασε, ἦταν αὐτὸ ποὺ ἀναζητοῦσε στὴν ψυχή της καὶ γι’ αὐτὸ προσκολλήθηκε καὶ ἔγινε ἀκόλουθός του. Εἶναι πιθανὸν νὰ πίστεψαν στὸ κήρυγμα τοῦ Παύλου καὶ συγγενεῖς της, οἱ ὁποῖοι ἀποτέλεσαν τὰ πρῶτα μέλη τῆς Ἐκκλησίας τῶν Κορινθίων.
Ἡ Φοίβη ἔγινε πολύτιμος συνεργὸς τοῦ Παύλου, τὴν ὁποία ὁ Παῦλος ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα καὶ τὴν ἐμπιστεύονταν. Τὴν χειροτόνησε διακόνισσα καὶ τῆς ἀνέθεσε σημαντικὰ καθήκοντα τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας. Ἡ μεγάλη ἐμπιστοσύνη του πρὸς αὐτὴ φαίνεται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι τὴν ἐπέλεξε νὰ μεταφέρῃ ἐκείνη τὴν γνωστὴ ἐπιστολή του στοὺς χριστιανοὺς τῆς Ρώμης. Εἶναι ἀξιοθαύμαστο τὸ γεγονὸς πὼς ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν ἐμπιστεύτηκε νὰ στείλῃ μία πολὺ σημαντικὴ ἐπιστολή του σὲ μία μεγάλη ἐκκλησία, τῆς Ρώμης. Στὴν βαρυσήμαντη αὐτὴ ἐπιστολὴ ἀναφέρεται ὁ Παῦλος στὴν Φοίβη, τὴν ὁποία συνιστᾶ στοῦ Ρωμαίους, ἐξαίροντας τὴν προσωπικότητά της: «Συνίστημι δὲ ὑμῖν Φοίβην τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν, οὔσαν διάκονον τῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν Κεγχρεαίς, ἵνα αὐτὴν προσδέξησθε ἐν Κυρίῳ ἀξίως τῶν ἁγίων καὶ παραστῆτε αὐτὴ ἐν ὦ ἂν ὑμῶν χρήζη πράγματι. Καὶ γὰρ αὕτη προστάτις πολλῶν ἐγενήθη καὶ αὐτοῦ ἐμοῦ» (Ρωμ. 16,1-3). Παρακαλεῖ τοὺς Χριστιανοὺς τῆς Ρώμης νὰ ὑποδεχτοῦν καὶ νὰ περιποιηθοῦν ὡς ἀδελφὴ ἀγαπητή, πολύτιμη συνεργάτιδά του καὶ ἐξέχων μέλος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κορίνθου.
Τὸ ἱερὸ κείμενο καθὼς ἡ ἐκκλησιαστικὴ παράδοση σιωπᾶ καὶ δὲν ἔχουμε περισσότερες πληροφορίες γιὰ τὸν βίο καὶ τὸ ἔργο τῆς ἁγίας Φοίβης. Ἡ ἐκκλησία μας τὴν ἀνακήρυξε ἁγία καὶ ἡ μνήμη της ἑορτάζεται στὶς 3 Σεπτεμβρίου.
Ἡ πολυάριθμη τάξη τῶν ἁγίων γυναικῶν φανερώνει ὅτι ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς ἦρθε νὰ ἀπελευθερώσῃ καθολικὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος ἀπὸ τὴν δουλεία τῆς ἁμαρτίας καὶ τὶς τραγικὲς συνέπειές της, μία ἀπὸ αὐτὲς ἦταν καὶ ἡ καταφρόνηση τῆς γυναίκας ἡ ὁποία στὰ χρόνια ἐκεῖνα λογίζονταν ὡς πρᾶγμα (res). Οἱ ἅγιες γυναῖκες τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ μαζὶ ἡ ἁγία Φοίβη πρέπει νὰ ἀποτελοῦν καμάρι γιὰ τὶς σημερινὲς γυναῖκες, οἱ ὁποῖες θεωροῦν αὐτονόητα τὰ δικαιώματά τους καὶ τὴν ἰσοτιμία τους στὴν κοινωνία.
__________________________________
Πολυτονισμὸς ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΣ
«Πᾶνος»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου