Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος - Ὁ μείζων ἐν γεννητοῖς

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἀνήκει στὴ χωρία τῶν μεγάλων προφητῶν καὶ ὁμολογητῶν τῆς πίστεώς μας. Ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς τὸν χαρακτήρισε ὡς τὸ μέγιστο ἄνθρωπο ποὺ φάνηκε στὸν κόσμο: «ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ» (Ματθ. 11, 11). Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τὸν ἔθεσε σὲ τιμὴ μετὰ τὴ Θεοτόκο, μάλιστα στὴν εἰκονογραφία παριστάνεται μαζὶ μὲ τὴν Παναγία μας νὰ ἱκετεύῃ γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ κόσμου. Εἶναι ἡ γνωστὴ εἰκονογράφηση τῆς «δεήσεως». Ὁ μεγάλος αὐτὸς ἄνδρας πάνω ἀπ’ ὅλα εἶναι ὁ πρόδρομος τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Χριστοῦ στὸν κόσμο, αὐτὸς ποὺ ἄνοιξε τὸ δρόμο νὰ περάσῃ ὁ Λυτρωτής μας. Εἶναι ὁ μεγάλος ἀγγελιοφόρος τῆς πιὸ χαρμόσυνης καὶ ἐλπιδοφόρας ἀγγελίας ὅλων τῶν ἐποχῶν: τῆς ἐν Χριστῷ ἀπολυτρώσεως τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Εἶναι ὁ κομιστὴς καὶ ὁ διαπρύσιος κήρυκας τῆς μετάνοιας καὶ ὁ ἄτεγκτος ἐλεγκτὴς τῆς ἀνομίας καὶ τῆς ἁμαρτίας. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος μεγαλομάρτυς Φανούριος ὁ θαυματουργός

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Κάποιοι ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας ἀπολαμβάνουν ἰδιαίτερης τιμῆς ἀπὸ τοὺς πιστούς. Θεωροῦνται δημοφιλεῖς, διότι τοὺς αἰσθάνεται ὁ λαὸς κοντά του καὶ ἀρωγοὺς στὰ προβλήματά του. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον δημοφιλεῖς ἁγίους εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Φανούριος ὁ Μεγαλομάρτυς καὶ Θαυματουργός. 
 

Ὁ ἅγιος αὐτὸς ἦταν ἐντελῶς ἄγνωστος στὴν Ἐκκλησία μας. Κανένα συναξάρι δὲν τὸν ἀνέφερε καὶ καμιὰ τιμὴ δὲν τοῦ ἀπένειμε ὁ πιστὸς λαός. Αὐτὰ ὡς τὰ χρόνια τῆς τουρκοκρατίας, ὅταν οἱ Ἀγαρηνοὶ εἶχαν καταλάβει τὸ νησὶ τῆς Ρόδου. Ἐπιχειρῶντας νὰ τὴν ὀχυρώσουν, ἐπισκευάζοντας τὰ παλιὰ τείχη, κατεδάφιζαν παλιὰ οἰκοδομήματα στὰ νότια τῆς πόλεως, γιὰ νὰ χρησιμοποιήσουν τὶς πέτρες γιὰ τὶς ἀνοικοδόμηση τοῦ φρουρίου. Εἶχαν ἀγγαρεύσει τοὺς Χριστιανοὺς τῆς νήσου γιὰ τὴν ἐπίπονη αὐτὴ ἐργασία. Μεταξὺ τῶν ἐρειπίων βρῆκαν ἕνα ὄμορφο παμπάλαιο ναό, καὶ πλῆθος ἱερῶν εἰκόνων, οἱ ὁποῖες εἶχαν σβήσει ἀπὸ τὰ χρόνια. Ἀλλὰ ἡ σκαπάνη ἑνὸς ἐργάτη ἔπεσε σὲ μιὰ θαυμάσια διατηρημένη εἰκόνα, ἡ ὁποία εἰκόνιζε ἕναν ὄμορφο στρατιωτικὸ ἅγιο, ὁ ὁποῖος ἐπιγράφονταν ὡς «Ὁ Ἅγιος Φανούριος». Γύρω ἀπὸ τὸ εἰκονιζόμενο πρόσωπο εἶχε παραστάσεις ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὸ μαρτύριό του. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Ἀπόστολος Τίτος - Ὁ πρῶτος ἐπίσκοπος Κρήτης

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Ἀνάμεσα στοὺς πιστοὺς μαθητές, συνοδοὺς καὶ συνεργάτες τοῦ ἀποστόλου Παύλου ἦταν καὶ ὁ ἀπόστολος Τίτος, ὁ πρῶτος Ἐπίσκοπος Κρήτης. 
 

Δυστυχῶς δὲν γνωρίζουμε πολλὰ γιὰ τὴ ζωή του. Τὰ περισσότερα τὰ ἀντλοῦμε ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη. Ἦταν ἑλληνικῆς καταγωγῆς καὶ καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια. Σύμφωνα μὲ μεταγενέστερη τοπικὴ παράδοση τῆς Κρήτης, ὁ Τίτος ἦταν Κρητικός, ἀπὸ γένος ἐπισημότατο, ποὺ ἀνῆγε τὴν ἀρχή του στὸ μυθικὸ βασιλιᾶ τῆς Κνωσοῦ, τὸ Μίνωα καὶ ἀναφέρεται ὡς συγγενὴς τοῦ Ρωμαίου ἀνθυπάτου τῆς νήσου Ρουστίλλου (Ρουστούλου). 
 

Γεννήθηκε περὶ τὸ 20 μ. Χ. ἀπὸ εὐκατάστατη οἰκογένεια, γιὰ τὴν ὁποία δὲν γνωρίζουμε τίποτε καὶ ἡ ὁποία ἔχοντας τὴν οἰκονομικὴ δυνατότητα τοῦ ἔδωσε σοβαρὴ παιδεία. Καταγόταν ἀπὸ εἰδωλολάτρες γονεῖς καὶ ὁ ἴδιος ἦταν συνεπὴς λάτρης τῆς θρησκείας τῶν γονέων του. Σπούδασε τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία καὶ τὴν ποίηση. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Εἰρηναῖος Λουγδούνου - Ὁ οἰκουμενικὸς Πατέρας καί διδάσκαλος τῆς Ἐκκλησίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ὁρισμένοι ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας ἔλαβαν τὸν τίτλο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Διδασκάλου, διότι ἡ προσφορά τους σὲ Αὐτὴ ὑπῆρξε καθοριστικὴ γιὰ τὴν διατύπωση τῆς διδασκαλίας Της. Ἡ δράση τους ξεπέρασε τὰ στενὰ γεωγραφικὰ ὅρια καὶ τὴν ἐποχή, ποὺ ἔζησαν καὶ ἔδρασαν, ἐπιδρῶντας καταλυτικὰ στὴν διαμόρφωση τῆς οἰκουμενικῆς διαστάσεως τῆς Ἐκκλησίας. Ἕνας ἀπὸ αὐτούς τούς μεγάλους Πατέρες καὶ οἰκουμενικοὺς διδασκάλους ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος, ἐπίσκοπος Λουγδούνου.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Εὐδοκία ἡ φωτισμένη αὐτοκράτειρα τοῦ Βυζαντίου

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

Ἡ ἐξουσία γενικὰ φθείρει καὶ διαφθείρει. Χειρότερη ἀπ᾿ ὅλες ἡ ἀπολυταρχικὴ ἐξουσία καὶ ἰδιαίτερα ἡ βασιλική, ἡ ὁποία σὲ παλιότερες ἐποχές, ἦταν ἑστία διαφθορᾶς καὶ ἠθικῆς καταπτώσεως. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ οἱ ἐξαιρέσεις. Στὸ χιλιόχρονο Βυζάντιο, τὴν χριστιανικὴ Ρωμανία, οἱ αὐτοκρατορικοὶ οἶκοι ἀνέδειξαν, πέρα ἀπὸ τὴν ὅποια κατάπτωση καὶ μιὰ πληθώρα ἁγίων ἀνάκτων, ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, οἱ ὁποῖοι λαμπρύνουν τὸ ἁγιολογικὸ στερέωμα τῆς Ἐκκλησία μας. Ἀνάμεσά τους ξεχωρίζει ἡ ἁγία Εὐδοκία, ἡ αὐτοκράτειρα καὶ φιλόσοφος, ἡ ὁποία προσέφερε πολύτιμες ὑπηρεσίες στὸ κράτος, τὴν Ἐκκλησία καὶ τὸν πολιτισμό.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Μάρτυς Λαυρέντιος ὁ Ἀρχιδιάκονος

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ἡ ὀρθόδοξη χριστιανικὴ Δύση ἔχει νὰ μᾶς ἐπιδείξῃ μέγα, ἀνάλογο ἀριθμὸ μαρτύρων, μὲ τὴν ὀρθόδοξη Ἀνατολή. Ἡ κοσμοκράτειρα Ρώμη ἀποτέλεσε, γιὰ τρεῖς καὶ πλέον αἰῶνες τὸ κέντρο ὅπου διαδραματίζονταν ἡ πάλη τοῦ παλιοῦ καὶ γερασμένου προχριστιανικοῦ κόσμου μὲ τὸν νέο καὶ εὔρωστο χριστιανικὸ κόσμο, τὴ νέα ἐλπίδα τῆς ἀνθρωπότητας. Ἐκεῖ συντελέστηκε ἡ μεγάλη σύγκρουση μεταξὺ τῆς θνήσκουσας εἰδωλολατρίας καὶ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ρωμαϊκὴ ἐξουσία εἶχε κηρύξει τὴν ὁλοκληρωτικὴ ἐξόντωση τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὑποβάλλοντας σὲ ἀνείπωτους διωγμούς. Ἡ πλειοψηφία τῶν χριστιανῶν Μαρτύρων τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας ἦταν Ρωμαῖοι, διότι ὡς πολῖτες τῆς πρωτεύουσας τοῦ ἀπέραντου ρωμαϊκοῦ κράτους, βρισκόταν κοντὰ στὴν ἐξουσία καὶ ὡς ἐκ τούτου ἦταν πιὸ εὔκολο νὰ συλληφθοῦν καὶ νὰ μαρτυρήσουν γιὰ τὴν χριστιανική τους πίστη, ἡ ὁποία θεωροῦνταν ἔγκλημα. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἦταν καὶ ὁ ἅγιος Μάρτυρας Λαυρέντιος ὁ Ἀρχιδιάκονος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Ἀπόστολος Ματθίας - Ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ προδότη μαθητῆ

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ὁ Κύριός μας κάλεσε δώδεκα ἄνδρες γιὰ νὰ σχηματίσει τὴν ὁμάδα τῶν ἀποστόλων, οἱ ὁποῖοι ἔμελλαν νὰ συνεχίσουν τὸ ἀπολυτρωτικὸ Του ἔργο. Ὁ ἀριθμὸς δώδεκα δὲν εἶναι τυχαῖος, ἀλλὰ ἔχει βαθύτατο συμβολισμό. Στοὺς Ἑβραίους ὁ χρόνος εἶχε δώδεκα μῆνες καὶ τὸ ἡμερονύκτιο δώδεκα ὧρες (Ἰωαν. 11,9), συμβολίζοντας τὴν πληρότητα τοῦ χρόνου. Ὁ Ἰακὼβ - Ἰσραήλ, εἶχε δώδεκα παιδιὰ (Γέν. 35,22 27). Τὸ Ἰσραὴλ ἀποτελοῦνταν ἀπὸ δώδεκα φυλὲς (Γέν. 49,28). Ἀλλὰ καὶ ὁ Χριστὸς κάλεσε ὡς μαθητὲς Του δώδεκα ἄνδρες (Ματθ. 10,1). Μάλιστα τοὺς προμήνυσε ὅτι στὴ βασιλεία Του θὰ στηθοῦν δώδεκα θρόνοι, νὰ καθίσουν οἱ δώδεκα μαθητὲς Του νὰ κρίνουν τίς δώδεκα φυλὲς τοῦ Ἰσραὴλ (Ματθ. 19,28. Λουκ. 22,30. Ἀποκ.5,10).

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Νεομάρτυρας Τριαντάφυλλος ἐκ Ζαγορᾶς τοῦ Πηλίου

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Μιὰ μεγάλη πλειάδα Νεομαρτύρων ἦταν νεαρὰ παιδιά, ἀγόρια καὶ κορίτσια, τὰ ὁποῖα, παρὰ τὸ ἄγουρο τῆς ἡλικίας τους, ἐνέταξαν τὴν ἑδραία πίστη τους στὸν ἀληθινὸ Τριαδικὸ Θεό, ἀπέναντι στοὺς ἀλλόθρησκους Ὀθωμανοὺς τυράννους, οἱ ὁποῖοι ἤθελαν νὰ τοὺς ἐξισλαμίσουν καὶ αὐτόματα νὰ χάσουν καὶ τὴν ἑλληνική τους συνείδηση. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Νεομάρτυρας Τριαντάφυλλος. 
 

Γεννήθηκε στὰ 1663 στὴν Ζαγορά τοῦ Πηλίου, στὰ μαῦρα χρόνια, ποὺ Τὸ Γένος μας καὶ ὅλοι οἱ ὀρθόδοξοι λαοὶ τῶν Βαλκανίων ζοῦσαν κάτω ἀπὸ μιά, ἀπὸ τῆς πιὸ τυραννικὲς περιόδους τῆς ἱστορίας. Οἱ γονεῖς του ἦταν ἄνθρωποι ἁπλοῖ καὶ φτωχοί, ἀλλὰ θεοσεβούμενοι, οἱ ὁποῖοι τὸν ἀνάθρεψαν μὲ παιδεία καὶ νουθεσία Κυρίου. Στάλαξαν στὴν παιδική του ψυχὴ τὴν πίστη στὸν μόνο ἀληθινὸ Τριαδικὸ Θεό, τὸν Ὁποῖο μᾶς γνώρισε ὁ ἐνανθρωπίσας Υἱὸς καὶ Λόγος Του, Ἰησοῦς Χριστός. Νὰ ἔχῃ προσήλωση στὴν ἁγία Ἐκκλησία Του, τὸ ἀσφαλὲς καταφύγιο κάθε ψυχῆς. Γι’ αὐτὸ καὶ τὸν ὁδηγοῦσαν συχνὰ στὴν ἐκκλησία. Καὶ ἐκεῖνος ἔτρεχε μὲ χαρὰ καὶ ἀγαλλίαση γιὰ νὰ βοηθᾷ τὸν ἱερέα καὶ τὸν ψάλτη τοῦ χωριοῦ. Ἔμαθε νὰ ἀγαπᾷ τὸ Χριστὸ καὶ τοὺς ἁγίους, νὰ τοὺς θεωρῇ φίλους του, νὰ κουβεντιάζῃ ὧρες ὁλόκληρες μαζί τους. Ἰδιαίτερα σέβονταν καὶ ἀγαποῦσε τὴν Παναγία μας καὶ τὸν ἅγιο Γεώργιο, ὁ ὁποῖος εἶχε ὑποφέρει καὶ εἶχε πεθάνει ἡρωικὰ γιὰ τὴν πίστη του στὸ Χριστό. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Αἰμιλιανός Ἐπίσκοπος Κυζίκου ὁ ὁμολογητής

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Ἡ περίοδος τῆς εἰκονομαχίας (726-842) ὑπῆρξε μιὰ ἀπὸ τίς πλέον δύσκολες ἐποχὲς γιὰ τὴν Ἐκκλησία μας, ὅπου ἀμφισβητήθηκε ἡ παραδεδομένη ὀρθόδοξη πίστη καὶ καταδιώχτηκαν οἱ ὀρθόδοξοι. Μέσα ἀπὸ τὸν ἀγῶνα, γιὰ τὴν προάσπιση τῆς σώζουσας πίστης τῆς Ἐκκλησίας ἀναδείχτηκαν μεγάλες μορφὲς ὁμολογητῶν Πατέρων, οἱ ὁποῖοι ὄρθωσαν τὸ ἀνάστημά τους στὴν παντοδύναμη αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἐξέφραζε, ὑποστήριζε καὶ ἐπέβαλλε διὰ τῆς βίας, τὴν αἵρεση τῆς εἰκονομαχίας. Ἀδιαφορῶντας γιὰ τίς διώξεις, τὰ βασανιστήρια καὶ τὸ θάνατο, προάσπισαν τὴν Ὀρθοδοξία καὶ ἔσωσαν τὴν ἀλήθεια. Ἕνας ἀπὸ τοὺς πολυπληθεῖς ὁμολογητὲς αὐτῆς τῆς ταραγμένης περιόδου ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Αἰμιλιανὸς Ἐπίσκοπος Κυζίκου τῆς Μ. Ἀσίας.

Λάμπρος Σκόντζος: «Ἐπόπται γενηθέντες τῆς Ἐκείνου Μεγαλειότητος»

 

 

(Ἑόρτιο ἀφιέρωμα στὴ μεγάλη δεσποτικὴ ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου. Σύντομη θεολογικὴ προσέγγιση τῆς ὀρθοδόξου διδασκαλίας περὶ τῶν ἀκτίστων ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς δυνατότητος μετοχῆς τῶν πιστῶν σὲ αὐτές). 

 ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ἂν μελετήσουμε μὲ προσοχὴ τὰ Ἱερὰ Εὐαγγέλια θὰ διαπιστώσουμε πὼς οἱ μαθητὲς τοῦ Κυρίου φωτίζονταν σταδιακὰ καὶ κατανοοῦσαν τὸ τί ἦταν πραγματικὰ ὁ Διδάσκαλός τους. Ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὶς λαθεμένες περὶ Μεσσία ἰουδαϊκὲς προσδοκίες καὶ νὰ ὁδηγηθοῦν στὴν ἐπίγνωση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Σὲ αὐτὸ συνέβαλλε οὐσιαστικὰ ὁ Κύριος μὲ τὶς κατ’ ἰδίαν διδασκαλίες Του, τὰ θαύματά Του, τὶς συζητήσεις. Σὲ αὐτὴ τὴν προοπτικὴ ἐντάσσεται καὶ τὸ γεγονὸς τῆς Μεταμορφώσεως. 
 

Λίγο πρὶν τὸ πάθος Του ὁ Κύριος κάλεσε τοὺς μαθητές Του καὶ τοὺς ρώτησε τί λέγει ὁ κόσμος γι’ Αὐτόν, ἀλλὰ καὶ τί πιστεύουν καὶ αὐτοὶ γιὰ Ἐκεῖνον. «Τίνα μὲ λέγουσιν οἱ ὄχλοι εἶναι; Οἱ δὲ ἀποκριθέντες εἶπον· Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν, ἄλλοι Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. Εἶπε δὲ αὐτοῖς· ὑμεῖς δὲ τίνα μὲ λέγετε εἶναι;» (Λουκ. 9, 18-19). Ὁ ἐνθουσιώδης Πέτρος ἐξ’ ὀνόματος τῶν ἕντεκα ὁμολόγησε εὐθέως στὸν Χριστό: «Σὺ εἰ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» (Ματθ. 16, 16). Αὐτὴ ἡ σωτήρια ὁμολογία χαροποίησε ἰδιαίτερα τὸν Κύριο, ὁ Ὁποῖος τοὺς διαβεβαίωσε πὼς πάνω σὲ αὐτὴ τὴν πίστη καὶ τὴν ὁμολογία γιὰ τὸ πρόσωπό Του θὰ οἰκοδομηθῇ ἡ Ἐκκλησία Του. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Εὐγένιος - Ὁ μεγάλος διδάσκαλος τοῦ γένους

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας μας ὑπῆρξαν στὰ μαῦρα χρόνια τῆς τουρκοκρατίας διδάσκαλοι τοῦ Γένους μας. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Εὐγένιος ὁ Αἰτωλός, μιὰ μεγάλη πνευματικὴ καὶ χαρισματικὴ προσωπικότητα, ὁ ὁποῖος ἔβαλε τὴ δική του σφραγῖδα στὴν προάσπιση τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ στὴν ὑπόθεση τῆς παιδείας τοῦ ὑπόδουλου ὀρθοδόξου ἑλληνικοῦ λαοῦ μας.
 

Ἔζησε τὸν 17ο αἰῶνα, στὴν ἐποχῇ τῆς πιὸ σκληρῆς δουλείας γιὰ τοὺς ὑπόδουλους λαοὺς τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Γεννήθηκε στὸ χωριὸ Μέγα Δένδρο, κοντὰ στὸ Θέρμο της Αἰτωλίας τὸ 1597. Στὸ ξακουστὸ χωριὸ ποὺ γεννήθηκε ἀργότερα ὁ ἕτερος μεγάλος ἄνδρας τῆς Αἰτωλίας Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Καταγόταν ἀπὸ φτωχούς, ἀλλὰ εὐσεβεῖς γονεῖς, τὸν Νικόλαο καὶ τὴ Στάμω, μὲ τὸ ἐπώνυμο Γιαννούλης. Ἔμεινε ὀρφανὸς καὶ ὁ πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε, ἀλλὰ ἡ μητρυιά του τὸν κακομεταχειρίζονταν. Ἀπὸ μικρὸς εἶχε δύο πόθους, τὸν μοναχικὸ βίο καὶ τὴν μάθηση. Ἔτσι πολὺ νέος προσῆλθε στὸ μοναστήρι τῆς Παναγίας Βλοχοῦ, κοντὰ στὸ Ἀγρίνιο. Ἐκεῖ ἔμαθε τὰ πρῶτα γράμματα καὶ ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ ἀπὸ τὸν λόγιο Γέροντα Ἀρσένιο, μὲ τὸν ὁποῖο συνδέθηκε μὲ φιλία. Μετὰ ἀκολούθησε τὸν Ἀρσένιο στὰ Ἄγραφα. Κατέληξαν στὴ Μονὴ Τροβάτου Ἀγράφων, ὅπου ὑπῆρχαν δύο ἐνάρετοι καὶ γραμματισμένοι Γέροντες, ὁ Ἀντώνιος καὶ ὁ Βαρθολομαῖος, γιὰ νὰ αὐξήσει τίς γραμματικές του γνώσεις καὶ νὰ μυηθεῖ στὴν μοναχικὴ ζωή. Ἂς σημειωθεῖ πὼς ἡ περιοχὴ τῶν Ἀγράφων εἶχαν γίνει ἑστία πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τῆς ὑποδούλου Ἑλλάδος, λόγῳ τῆς ἐκεῖ χαλαρῆς τουρκικῆς δουλείας.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Παρασκευή - Ἡ ἡρωική παρθενομάρτυς τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ «νέφος μαρτύρων», ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, νέων καὶ γερόντων, εὐγενῶν καὶ ἀσήμων, πλουσίων καὶ φτωχῶν, ἐλευθέρων καὶ δούλων. Εἶναι οἱ καλλίμαχοι Μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι κλήθηκαν ἀπὸ τίς περιστάσεις, νὰ δώσουν τὴ μαρτυρία τους γιὰ τὸν Ἐσταυρωμένο καὶ Ἀναστάντα Χριστό, ὡς τὸν μοναδικὸ Λυτρωτὴ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Τὴ μαρτυρία τους αὐτὴ ἐπισφράγισαν μὲ ἀπίστευτες ταλαιπωρίες, τὸ αἷμα τους, καὶ ἐν τέλει μὲ τὴν ἴδια του τὴ ζωή. Ἕνα τέτοιο εὔοσμο ἄνθος τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας εἶναι ἡ μεγαλομάρτυς καὶ παρθενομάρτυς ἁγία Παρασκευή.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Νεομάρτυς Θεόφιλος ἐκ Ζακύνθου

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Οἱ Νεομάρτυρες ἀποτελοῦν ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα κεφάλαια τῆς ἱστορίας τῆς Ἐκκλησίας μας. Ὀνομάζονται Νεομάρτυρες ὅσοι ὁμολόγησαν τὸ Χριστὸ καὶ τὴν πίστη τους στὴν Ὀρθοδοξία καὶ ὑπέστησαν μαρτύρια καὶ θάνατο, ἀπὸ τὸ 1453 μέχρι σήμερα. Ἰδιαιτέρως στὰ μαῦρα χρόνια τῆς τουρκικῆς δουλείας, ὅπου οἱ ὑπόδουλοι Χριστιανοὶ εἶχαν νὰ διαλέξουν ἀνάμεσα στὸν βίαιο ἐξισλαμισμὸ καὶ τὸ μαρτυρικὸ θάνατο. Χιλιάδες Ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ προστέθηκαν στὰ ἑκατομμύρια τῶν Μαρτύρων τῶν ἀρχαίων καὶ μέσων χρόνων. 
 

Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι καὶ ὁ ἅγιος Νεομάρτυς Θεόφιλος. Γεννήθηκε στὴ Ζάκυνθο στὰ 1615 ἀπὸ φτωχιὰ οἰκογένεια. Δὲ γνωρίζουμε πολλὰ γιὰ τὴν παιδική του ἡλικία. Γνωρίζουμε ὅμως τὴν τυραννία, τὶς ταπεινώσεις καὶ τὶς πιέσεις γιὰ νὰ ἀπαρνηθοῦν οἱ Ὀρθόδοξοι Ἑπτανήσιοι τὴν πίστη τους καὶ νὰ ἀσπασθοῦν τὸν αἱρετικὸ παπισμό. Πολλοὶ εἰδικοὶ ὑποστηρίζουν πὼς ἡ ἐκκλησιαστικὴ κατάσταση στὰ ὑπόδουλα στοὺς Ἑνετοὺς Ἑπτάνησα ἦταν χειρότερη ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπη Ἑλλάδα, ὅπου στοιχειωδῶς γινόταν ἀνεκτὴ ἡ ὀρθόδοξη πίστη ἀπὸ τοὺς κατακτητὲς Ὀθωμανούς. Φαίνεται πὼς ὁ μικρὸς Θεόφιλος ἀνῆκε σὲ οἰκογένεια συνειδητῶν Ὀρθοδόξων Ζακυνθινῶν, ὅπου γαλουχήθηκε μὲ τὰ νάματα τῆς ἀληθινῆς πίστης. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Χριστίνα ἡ Μεγαλομάρτυς

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Μεγαλομάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας μας δὲν ὑπῆρξαν μόνον ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες, οἱ ὁποῖες τοὺς συναγωνίστηκαν ἐπάξια σὲ ἡρωισμὸ καὶ ὁμολογιακὸ φρόνιμα. Πολλὲς ἀπὸ αὐτὲς ὑπέστησαν τὰ μαρτύρια ἀπὸ τοὺς φανατικοὺς εἰδωλολάτρες γονεῖς τους. Μιὰ ἀπὸ αὐτὲς ὑπῆρξε καὶ ἡ ἁγία Χριστίνα ἡ Μεγαλομάρτυς. 
 

Καταγόταν ἀπὸ τὴν πόλη Τύρο τῆς Συρίας. Γεννήθηκε περὶ τὸ 200 καὶ ἦταν κόρη τοῦ στρατηγοῦ Οὐρβανοῦ, ὁ ὁποῖος ἦταν φανατικὸς εἰδωλολάτρης. Ἔκτισε μάλιστα ἕναν πύργο, τὸν ὁποῖο γέμισε μὲ εἰδωλολατρικὰ ἀγάλματα. Σὲ αὐτὸν ἔκλεισε τὴν κόρη του, τὴν ὁποία ὑποχρέωνε νὰ θυσιάζῃ καθημερινὰ στοὺς ἀνύπαρκτους καὶ γελοίους εἰδωλολατρικοὺς «θεούς». Ἐκείνη ὅμως ἀρνιόταν, διότι ἦταν συνειδητὴ Χριστιανή. Ὅταν πιέστηκε πολὺ ἀπὸ τὸν πατέρα της γκρέμισε καὶ κομμάτιασε τὰ ἀγάλματα. Ὁ θρησκομανὴς πατέρας της ὀργίστηκε πάρα πολύ, ἅρπαξε τὴν κόρη του ἀπὸ τὰ μαλλιά, τὴν κτύπησε ἀλύπητα καὶ τὴν ὑπέβαλε σὲ ἐπώδυνα βασανιστήρια. Κατόπιν τὴν ἔριξε σὲ σκοτεινὴ καὶ ὑγρὴ φυλακή. Ἔδωσε μάλιστα διαταγὴ νὰ μὴν τῆς δώσῃ κανεὶς τροφὴ καὶ νερό, ὥστε νὰ πεθάνῃ ἀπὸ τὴν πεῖνα καὶ τὴ δίψα. Γιὰ πολλὲς ἡμέρες δὲν τὴν πλησίασε κανένας ἀπὸ τὸ φόβο τῶν ἀντίποινων τοῦ Οὐρβανοῦ. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Μαρία ἡ Μαγδαληνή, ἡ Μυροφόρος καί ἰσαπόστολος

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Εἶναι ἀναμφισβήτητο γεγονὸς ὅτι ἡ γυναῖκα, γιὰ πρώτη φορά στὴν ἱστορία της, βρῆκε καταξίωση ἀπὸ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν Παναγία μας, ἡ ὁποία ὑπῆρξε τὸ μοναδικὸ σκεῦος τῆς θείας χάριτος, μιὰ πλειάδα ἁγίων γυναικῶν βρισκόταν κοντὰ στὸν Κύριο, καθ᾿ ὅλη τὴν ἐπὶ γῆς παρουσία Του, οἱ ὁποῖες τὸν ὑπηρετοῦσαν καὶ πλαισίωναν στὸ σωτήριο ἔργο του. Μία ἀπὸ αὐτὲς ἦταν ἡ Μαρία ἡ Μαγδαληνή, ἡ μυροφόρος καὶ ἰσαπόστολος, ἡ πλέον ἀφοσιωμένη μαθήτριά Του.
 

Καταγόταν ἀπὸ τὴν πόλη Μάγδαλα, ἡ ὁποία βρισκόταν στὴν περιοχὴ τῆς Γαλιλαίας στὴ δυτικὴ ὄχθη τῆς λίμνης Τιβεριάδας, καὶ γι᾿ αὐτὸ πῆρε τὴν προσωνυμία Μαγδαληνή. Οἱ γονεῖς της ἦταν πλούσιοι, εὐγενεῖς καὶ εὐσεβεῖς Ἰουδαῖοι, ὀνομάζονταν Σῦρος καὶ Εὐχαριστία. Μεγάλωσαν τὴ Μαρία μὲ εὐσέβεια καὶ φόβο Θεοῦ. Φρόντισαν δὲ νὰ τῆς δώσουν σοβαρὴ μόρφωση, ὅπως ἀναφέρει ὁ βιογράφος της Κάλλιστος Ξανθόπουλος. Μελέτησε τὴν Παλαιὰ Διαθήκη καὶ ἐντρύφησε στὶς προφητεῖες γιὰ τὸν Μεσσία. Μετὰ τὸ θάνατο τῶν γονέων της ἀρνήθηκε νὰ παντρευτῇ καὶ ἀφιερώθηκε στὴν προσευχὴ καὶ τὴ μελέτη τῶν Γραφῶν. Παράλληλα ἀσκοῦσε φιλανθρωπία. Μοίρασε τὴ μεγάλη περιουσία της στοὺς φτωχοὺς καὶ ζοῦσε ἡ ἴδια μὲ νηστεία, παρθενία καὶ ἐγκράτεια.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Παρθενομάρτυς Μαρκέλλα ἡ Χιοπολίτης

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Ἡ Χίος ἀνάδειξε μιὰ πλειάδα ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας. Τὸ πανέμορφο καὶ μυροβόλο αὐτὸ νησὶ τοῦ Αἰγαίου τὸ στολίζουν πολλὰ ἀπὸ τὰ νοητὰ καὶ μυρίπνοα ἄνθη τῆς εὐλάβειας. Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι καὶ ἡ ἔνδοξη Παρθενομάρτυς Μαρκέλλα, ἡ ὁποία προτίμησε τὸ θάνατο ἀπὸ τὴν ἀτίμωση. 
 

Γεννήθηκε στὸ ἱστορικὸ χωριὸ Βολυσσός, τῆς βορειοδυτικῆς Χίου. Ὡς πρὸς τὸ χρόνο ποὺ ἔζησε ὑπάρχει σύγχυση. Ὁ βιογράφος της ἅγιος Νικηφόρος ὁ Χίος ἀναφέρει ὅτι ἔζησε περὶ τὸ 1500 μ. Χ. Ὅμως τὰ γεγονότα καὶ τὰ πρόσωπα, ποὺ ἀναφέρονται στὸ ἱερό της συναξάρι παραπέμπουν σαφῶς στοὺς πρωτοχριστιανικοὺς αἰῶνες. Τὸ πιὸ πιθανὸ εἶναι νὰ ἔζησε τὸν 3ο ἢ τὸν 4ο μ. Χ. αἰῶνα. Τότε ποὺ ἔσβηνε ἡ εἰδωλολατρία καὶ γινόταν, σὰν τὸ πληγωμένο θηρίο, ἐπικίνδυνη γιὰ τοὺς πιστοὺς τοῦ Χριστοῦ. Τότε ποὺ οἱ εἰδωλολάτρες, πλημμυρισμένοι ἀπὸ δαιμονικὴ ἐνέργεια, ἤθελαν νὰ ἀφανίσουν τοὺς Χριστιανούς, μὴ λογαριάζοντας ἂν αὐτοὶ εἶναι συγγενικά τους πρόσωπα, ἀκόμα καὶ παιδιά τους. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἁγία Μαρίνα ἡ Μεγαλομάρτυς - Ἡ Πανέφημη νύμφη τοῦ Χριστοῦ

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Οἱ γυναῖκες Μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας μας δὲν ὑστέρησαν σὲ ἡρωικὸ φρόνιμα ἀπὸ τοὺς ἄνδρες. Ὑπέδειξαν τὸ ἴδιο μὲ ἐκείνους ἡρωισμὸ ἢ καὶ τοὺς ξεπέρασαν πολλὲς φορές. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τιμῶνται τὸ ἴδιο λαμπρὰ μὲ ἐκείνους.
 

Μιὰ ἀπὸ τίς μεγαλομάρτυρες γυναῖκες εἶναι καὶ ἡ ἁγία Μαρίνα. Γεννήθηκε στὴν Ἀντιόχεια τῆς Πισιδίας τῆς Μ. Ἀσίας περὶ τὸ 255 μ. Χ. ἀπὸ ἐπιφανεῖς γονεῖς. Ὁ πατέρας της ὀνομαζόταν Αἰδέσιος ἦταν ὁ ἐπίσημος ἱερέας τῶν εἰδώλων τῆς περιοχῆς. Ἡ μητέρα της πέθανε λίγες μέρες μετὰ τὴ γέννα τῆς μονάκριβης κόρης της, τὴν ὁποία ὀνόμασαν Μαρίνα. Ὁ πατέρας της, μὴ μπορῶντας νὰ φροντίσει τὸ βρέφος τὸ παρέδωσε σὲ μιὰ γυναῖκα ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη γιὰ νὰ τὸ φροντίζει μέχρι νὰ μεγαλώσει. Ἡ γυναῖκα αὐτὴ ἦταν κρυφὴ καὶ ἔνθερμη Χριστιανή. Ἡ μικρὴ Μαρίνα ἄκουγε στὸ χριστιανικὸ ἐκεῖνο σπίτι νὰ μιλοῦν γιὰ τὸ Χριστὸ καὶ νὰ τὸν λατρεύουν μὲ εὐλάβεια καὶ σεμνότητα. Ἄκουγε ἱστορίες γιὰ τὴ θαυμαστὴ ζωή του, γιὰ τὰ θαύματά του, γιὰ τὴ διδασκαλία του, γιὰ τὴ σταύρωσή του, γιὰ τὴν ἀνάστασή του καὶ τὴ θεία ἀνάληψή τους στοὺς οὐρανούς. Ἡ παιδικὴ καὶ ἀθώα ψυχή της ἀπομνημόνευε μὲ θαυμαστὸ τρόπο ὅ,τι ἔβλεπε καὶ ἄκουγε στὸ εὐλογημένο ἐκεῖνο σπιτικό. Συγκινοῦνταν ἀφάνταστα μὲ τὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν κατάλαβε, ρωτοῦσε λεπτομέρειες γιὰ τὴ νέα πίστη, ἡ ὁποία ἔγινε σύντομα καὶ δική της πίστη.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Νεομάρτυς Μιχαήλ Πακνανᾶς ὁ κηπουρός

 

 

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ  

 

Στὴ μεγάλη ὁμάδα τῶν Νεομαρτύρων ἐξέχουσα θέση κατέχουν τὰ νέα παιδιά, ἀγόρια καὶ κορίτσια, τὰ ὁποῖα προτίμησαν νὰ ὑποφέρουν, νὰ χύσουν τὸ αἷμα τους καὶ νὰ χάσουν τὴ ζωή τους γιὰ τὴν πίστη τους στὸ Χριστό. Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς καλλίνικους Μάρτυρες ὑπῆρξε καὶ ὁ ἅγιος Νεομάρτυρας Μιχαὴλ Πακνανᾶς ὁ Κηπουρός. 
 

Γεννήθηκε στὴν σκλαβωμένη ἀπὸ τοὺς τούρκους Ἀθήνα, περὶ τὸ 1751 ἀπὸ φτωχούς, ἀλλὰ εὐσεβεῖς γονεῖς. Ἡ ἀπάνθρωπη καταπίεση ἀπὸ τοὺς ἀλλόθρησκους δυνάστες, μὰ καὶ ἡ μεγάλη φτώχεια τῶν γονέων του δὲν τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ μάθῃ γράμματα. Ὅμως μορφώθηκε πνευματικὰ ἐν Χριστῷ ἀπὸ τοὺς ἁπλοϊκοὺς γονεῖς του, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἐνέπνευσαν τὴν προσήλωσή του στὴν Ὀρθοδοξία, ὡς τὴν μόνη ἀληθινὴ πίστη. Ἔμεινε μὲ τοὺς γονεῖς του, βοηθῶντας τους στὴν καλλιέργεια ξένων κήπων. Μετὰ ἀπὸ λίγα χρόνια πέθανε ξαφνικὰ ὁ πατέρας του. Ὁ Μιχαὴλ ἀγόρασε ἕνα γαϊδουράκι καὶ περιόδευε τὶς γειτονιὲς τῆς Ἀθήνας πωλῶντας κοπριὰ γιὰ τοὺς κήπους τῶν Ἀθηναίων. Συχνὰ ἔκανε καὶ τὸ μεταπράτη, κουβαλῶντας προμήθειες ἀπὸ τὴν πόλη στοὺς χωρικοὺς τῆς Ἀττικῆς. Ἡ ἐργασία του ἦταν κοπιαστικὴ καὶ ἐπικίνδυνη, μὰ ἐκεῖνος δοξολογοῦσε καθημερινὰ τὸ Θεό, ποὺ ἔβγαζε τὸ ψωμί του τίμια καὶ ἦταν ὀρθόδοξος χριστιανός. 

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Ἱερομάρτυς Βλάσιος ὁ Ἀκαρνάν καὶ οἱ σύν αὐτῷ μαρτυρήσαντες

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ἡ δισχιλιόχρονη ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ μαρτύριο. Κι᾿ αὐτὸ διότι ὁ ἀντίδικος διάβολος προσπαθεῖ νὰ τὴν καταστρέψῃ, στρέφοντας ἐναντίον της τὰ ἐπὶ γῆς ὄργανά του. Οὐδέποτε ὑπῆρξε ἐποχὴ ποὺ νὰ μὴν χύνεται αἷμα χριστιανικό. Γι᾿ αὐτὸ εἶναι καταγραμμένα στὰ συναξάρια μυριάδες μαρτύρια. Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι καὶ τὸ μαρτύριο τοῦ ἁγίου ἐνδόξου ἱερομάρτυρα Βλασίου τοῦ Ἀκαρνᾶνα καὶ τῶν σὺν αὐτῷ μαρτυρησάντων πατέρων καὶ πολλῶν ἀνδρῶν, γυναικῶν καὶ παιδιῶν.
 

Ἔζησε στὰ τέλη τοῦ 10ου καὶ ἀρχὲς τοῦ 11ου αἰῶνα. Κατάγονταν πολὺ πιθανὸν ἀπὸ τὸ χωριὸ Σκλάβαινα Ξηρομέρου Ἀκαρνανίας, ὅπου βρέθηκε τὸ 1923 ὁ τάφος του καὶ τὰ τίμια λείψανά του καὶ ὅπου ἀναφέρεται ἡ χρονολογία 1006, ἔτος τοῦ μαρτυρίου του. Δυστυχῶς δὲ γνωρίζουμε σχεδὸν τίποτε γιὰ τὴν ζωή του, παρὰ μόνο γιὰ τὸ ἔνδοξο μαρτύριό του.

Λάμπρος Σκόντζος: Ἡ Μεγαλομάρτυς Ἀγία Κυριακή

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ 

 

Οἱ Μάρτυρες κατέχουν τὴ σημαντικότερη θέσῃ στὴν Ἐκκλησία μας, διότι Αὐτὴ εἶναι θεμελιωμένη στὴ μαρτυρία, στὰ βασανιστήρια, στὸ αἷμα καὶ στὴν ἴδια τὴ ζωὴ ἐκείνων. Τὰ λεγόμενα «Μαρτυρολόγια» εἶναι οἱ βιογραφίες τῶν Μαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας μας, τά ὁποῖα διηγοῦνται τίς ἡρωικές τους ὁμολογίες στὸ Χριστὸ καὶ τὰ ἀφάνταστα δεινοπαθήματά τους ἀπὸ τοὺς διαχρονικοὺς χριστιανομάχους.
 

Οἱ Μάρτυρες γυναῖκες ὑπῆρξαν τὸ ἴδιο ἡρωικὲς μὲ τοὺς ἄνδρες, καὶ σὲ πολλὲς περιπτώσεις τοὺς ξεπερνοῦσαν σὲ θάρρος, ἡρωισμὸ καὶ παρρησία, μπροστὰ στοὺς δημίους βασανιστές τους! Μιὰ ἀπὸ αὐτὲς εἶναι καὶ ἡ μεγαλομάρτυς Κυριακή, ἕνα εὔοσμο ἄνθος πίστεως, εὐσέβειας, ἁγνότητας, ἡρωισμοῦ καὶ καρτερίας τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας.