[[ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ:
Ο εγκωμιαστικός λόγος του Ιερού Χρυσοστόμου στην αγία Πελαγία την Παρθενομάρτυρα εκφωνήθηκε στην Αντιόχεια, κατά την ετήσια εορτή της μνήμης της στις 8 Οκτωβρίου, πιθανότατα κατά την περίοδο της ιερατικής και κηρυκτικής δράσης του εκεί (386–397 μ.Χ.). Το ακριβές έτος εκφώνησης δεν είναι γνωστό. Η αγία Πελαγία η Παρθενομάρτυς της Αντιόχειας έζησε στα τέλη του 3ου – αρχές του 4ου αιώνα μ. Χ. και μαρτύρησε σε ηλικία περίπου δεκαπέντε ετών, κατά την περίοδο των μεγάλων διωγμών κατά των Χριστιανών από τον Νουμεριανό. Η αγία Πελαγία η Παρθενομάρτυς δεν πρέπει να συγχέεται με την επίσης Αντιοχειανή οσία Πελαγία(5ος αι. μ.Χ), η οποία, σύμφωνα με την αγιολογική παράδοση, εγκατέλειψε τον προηγούμενο αμαρτωλό βίο της, μετανόησε και ακολούθησε αυστηρή ασκητική ζωή. Πρόκειται επομένως για δύο διαφορετικά πρόσωπα και δύο διαφορετικές μορφές αγιότητας: στην πρώτη δεσπόζει το μαρτύριο και η διαφύλαξη της παρθενίας, ενώ στη δεύτερη η μετάνοια και η άσκηση. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη και των δύο στις 8 Οκτωβρίου, γεγονός που συχνά προκαλεί σύγχυση ως προς την ταυτότητά τους]].
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
ΙΕΡΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΟΜΙΛΙΑ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΠΕΛΑΓΙΑ, ΤΗΝ ΠΑΡΘΕΝΟ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΑ
α. Ευλογημένος ο Θεός! Και γυναίκες ακόμη τώρα πια περιπαίζουν τον θάνατο και νεαρές κόρες τον περιγελούν· και παρθένες πάρα πολύ νέες, που δεν έχουν γνωρίσει τον γάμο, ορμούν με χαρά στα ίδια τα κεντριά του Άδη και τίποτα φοβερό δεν παθαίνουν[Α΄Κορ.15,55-57: «Ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; Ποῦ σου, ᾅδη, τὸ νῖκος; τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος. Τῷ δὲ Θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ(:Πού είναι, θάνατε, το φαρμακερό κεντρί σου; Πού είναι, Άδη, η νίκη σου; Δεν έχει πλέον ο θάνατος κεντρί. Διότι το κεντρί του θανάτου είναι η αμαρτία. Και η δύναμη της αμαρτίας είναι ο νόμος. Διότι αν δεν υπήρχε νόμος, δεν θα λογαριαζόταν η αμαρτία και δεν θα αμάρταναν οι άνθρωποι συνειδητά. Ας αναπέμπουμε, λοιπόν, ευχαριστία στον Θεό, ο Οποίος μας δίνει τη νίκη διαμέσου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού)»].
