Σάββατο 4 Ιουλίου 2026

Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Μιχαήλ Χωνιάτης ἤ Ἀκομινᾶτος - Ὁ λόγιος Ἐπίσκοπος

 
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ  
 
Μέσα ἀπὸ τὴ σύγχρονη πνευματικὴ Βαβὲλ καὶ τὸ πυκνὸ σκοτάδι τῆς ψυχαναγκαστικῆς ἰδεοληψίας κατὰ τῆς χριστιανικῆς πίστης, προβάλλουν οἱ ὁλόφωτες μορφὲς τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας γιὰ νὰ μᾶς θυμίσουν ὅτι ἡ πίστη στὸ Χριστὸ εἶναι φῶς, διότι ὁ «ἀρχηγὸς καὶ τελειωτὴς» τῆς πίστεώς μας Ἰησοῦς (Ἑβρ. 12, 2), εἶναι ὁ Ἴδιος «τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν» (Ἰωάν. 1, 9), καὶ τὸ «φῶς τοῦ κόσμου» (Ἰωάν. 8, 12). Οἱ ἅγιοι καὶ τὸ ἔργο τους εἶναι οἱ ἰσχυροὶ ἱστορικοὶ κόλαφοι κατὰ τῶν διαφόρων χριστιανομάχων, οἱ ὁποῖοι, λασπολογῶντας, θέλουν νὰ παρουσιάσουν τὴν Ἐκκλησία μας ὡς σκοτάδι. 
 
Μιὰ ἀπὸ τὶς μυριάδες ὁλόφωτες μορφὲς τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι καὶ ὁ Μιχαὴλ Χωνιάτης ἢ Ἀκομινάτος, ἐπίσκοπος Ἀθηνῶν. Γεννήθηκε τὸ 1138 στὴ πόλη Χῶνες τῆς Μ. Ἀσίας. Ὡς ἔφηβος πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη γιὰ νὰ σπουδάσῃ στὰ ἐκεῖ ὀνομαστὰ πανεπιστήμια. Ἄλλωστε ἡ Βασιλεύουσα ὑπῆρξε γιὰ περισσότερα ἀπὸ ὀκτακόσια χρόνια τὸ πνευματικὸ καὶ μορφωτικὸ κέντρο τοῦ κόσμου. Μὲ τὴν κατάρρευση τοῦ ἀρχαιοελληνικοῦ παιδευτικοῦ ἰδεώδους, ἡ παιδεία καὶ ὁ πνευματικὸς πολιτισμὸς τοῦ ἀρχαίου κόσμου μεταφέρθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου ἐμβαπτισμένος στὰ νάματα τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας, καλλιέργησε καὶ ἔδωσε στὴν ἀνθρωπότητα τὸν νέο καὶ ἀξεπέραστο ὡς τὰ σήμερα ἑλληνοχριστιανικὸ πολιτισμό. 
 
Ὁ φιλομαθὴς Μιχαὴλ σπούδασε τὴ θεολογία καὶ τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἔπαψε νὰ διδάσκεται καὶ νὰ καλλιεργεῖται ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Εὐτύχησε ἐπίσης νὰ ἔχει δάσκαλό του τὸν σοφὸ Εὐστάθιο, ἀργότερα ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος τὸν μύησε στὸν ἑλληνοχριστιανικὸ πολιτισμό. Ὅταν περάτωσε τὶς σπουδές του μιὰ νέα εὐλογία καὶ χαρὰ θὰ πάρῃ ὁ Μιχαήλ. Τὸ 1175 χειροτονήθηκε ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ τὸ 1182 προήχθη σὲ μητροπολίτης τῆς παλιᾶς λαμπρῆς πόλης τῆς Ἑλλάδος. Διαποτισμένος ἀπὸ τὸ γνήσιο χριστιανικὸ μήνυμα τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας καὶ γοητευμένος ἀπὸ τὴν ἀρχαιοελληνικὴ σκέψη τῆς ἀέναης ἀναζήτησης τῆς ἀλήθειας καὶ τοῦ ὡραίου, ἦρθε στὴν πόλη ποὺ δόξασε κάποτε τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅλο τὸν κόσμο. 
 
Ἀλλά, ἀλίμονο, ἀλλιῶς περίμενε νὰ δεῖ τὴν Ἀθήνα καὶ διαφορετικὰ τὴ βρῆκε. Δὲν ὑπῆρχε ἴχνος τῆς παλιᾶς της λάμψης. Συνάντησε ἕνα ἄσημο χωριό, ρημαγμένο μὲ πάμφτωχους, πεινασμένους, ρακένδυτους καὶ ἀμόρφωτους κατοίκους, οἱ ὁποῖοι μιλοῦσαν γλῶσσα σχεδὸν ἀκατανόητη σὲ ἐκεῖνον, κάποιους ἀκατανόητους γλωσσικοὺς ἰδιωματισμούς, τοὺς ὁποίους ἔκανε τρία χρόνια νὰ μάθῃ ὁ λόγιος ἐπίσκοπος! Μάλιστα λένε οἱ βιογράφοι του φοβοῦνταν ὁ ἴδιος μήπως ἐκβαρβαριστεῖ, μιλῶντας τὴ βαρβαρική τους γλῶσσα! 
 
Ἐγκαταστάθηκε σὲ κτίριο τῆς ἐπισκοπῆς στὴν Ἀκρόπολη, δίπλα στὴν Παναγία Ἀθηνιώτισσα, στὸν ἀρχαῖο Παρθενῶνα, ὁ ὁποῖος ἦταν ἀφιερωμένος ἀπὸ παλιὰ στὴν Παρθένο Μαρία. Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἐνθρόνισής του, κάλεσε τοὺς Ἀθηναίους καὶ τοὺς ἐκφώνησε ἕναν ὑπέροχο λόγο. Τοὺς θύμισε πὼς εἶναι ἀπόγονοι εὐκλεῶν προγόνων καὶ πὼς ἡ συνέχεια δὲ διακόπηκε ὡς τὶς μέρες τους. Τὸ μόνο ποὺ χάθηκε ἦταν ὁ πολιτισμὸς καὶ ἡ παιδεία, γιὰ τὰ ὁποῖα θὰ φρόντιζε νὰ τὰ ξαναβροῦν! 
 
Τὴ μεγάλη αὐτὴ ἀπώλεια τὴ θρηνοῦσε μὲ λυγμοὺς καὶ ἀπίστευτο ψυχικὸ τάραχο! Γι’ αὐτὸ καὶ ἀποφάσισε νὰ ξαναδώσῃ στὴν πόλη, ποὺ εἶχε δώσει τὴν παιδεία στὴν οἰκουμένη, νὰ ξαναγίνῃ ἡ μήτρα τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ, ἔχοντας τώρα καὶ τὸ πνευματικὸ καὶ ἠθικὸ στήριγμα τοῦ σωτήριου μηνύματος τοῦ Χριστοῦ. Ἄρχισε εὐθύς ἕνα τεράστιο ἔργο ποιμαντικῆς ἀναδιοργάνωσης τῆς τοπικῆς ἐκκλησίας καὶ μιὰ τιτάνια προσπάθεια πνευματικῆς ἀνάτασης τοῦ ἄξεστου λαοῦ τῆς ἀττικῆς γῆς. 
 
Ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ πολιτικὴ κατάσταση τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὄχι μόνο δὲ βοήθησε τὸν δραστήριο ἐπίσκοπο νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ μεγαλεπήβολα σχέδιά του, ἀλλὰ καὶ τὰ ματαίωσε, δίνοντας ἀφάνταστη πίκρα καὶ ἀπογοήτευση στὴν εὐγενικὴ ψυχή του! Τὴν προσπάθειά του δὲν ἐγκατέλειψε ποτὲ στὰ τριάντα χρόνια τῆς ἐπισκοπικῆς του διακονίας. Ὁ Μιχαὴλ ἦταν γιὰ τὸ ποίμνιό του καὶ ὁ ἐθνάρχης του. Κάθε φορὰ ποὺ κινδύνευε ὁ πληθυσμὸς ἀπὸ τὶς βαρβαρικὲς ἐπιδρομές, εἴτε τῶν Σαρακηνῶν, εἴτε τῶν Ἀράβων, εἴτε τῶν πειρατικῶν ἐπιδρομῶν, ἔμπαινε μπροστάρης γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ λαοῦ. Τὸ 1203 ὑπεράσπισε τὴν Ἀθήνα ἀπὸ τὴν εἰσβολὴ τοῦ Λέοντα Σγουροῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε ἱδρύσει ἀνεξάρτητη ἡγεμονία Ναυπλίου καὶ Ἀργολίδος
 
Ἕνα χρόνο ἀργότερα ἔρχεται ἄλλη μεγαλύτερη συμφορά. Ἕνα φοβερὸ ἱστορικὸ γεγονὸς θὰ συγκλονίσῃ τὸν ἐπίσκοπο Μιχαὴλ καὶ μαζί του ὁλόκληρη τὴ Ρωμανία, ἡ ἅλωση τῆς Πόλης τοῦ 1204 ἀπὸ τὰ βάρβαρα στίφη τῶν «χριστιανῶν» παπικῶν σταυροφόρων, κατὰ τὴν Δ΄ σταυροφορία. Ὅπως ὁλόκληρο τὸ βυζαντινὸ κράτος, ἔτσι καὶ ἡ Ἀττικὴ θὰ καταληφτῇ ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους. Ὁ ἀδίστακτος τυχοδιώκτης Βονιφάτιος ὁ Μομφερατικὸς μὲ τοὺς διψασμένους γιὰ λάφυρα σταυροφόρους, μπῆκαν στὴν Ἀθήνα καὶ τὴ λεηλάτησαν χωρὶς ἔλεος. Ἅρπαξαν ὅ,τι βρῆκαν καὶ βεβήλωσαν τὶς ὀρθόδοξες ἐκκλησιές. Μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα λάφυρα ἅρπαξαν καὶ τὴν πλουσιότατη βιβλιοθήκη τοῦ ἐπισκόπου Μιχαήλ. 
 
Ἀναγκάστηκε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐπισκοπή του καὶ νὰ ματαιωθῇ ἔτσι τὸ τεράστιο ἔργο του, ποὺ βρισκόταν σὲ ἐξέλιξη. Ἀφοῦ περιπλανήθηκε στὴ Θεσσαλονίκη καὶ τὴν Εὔβοια, κατέληξε στὴν Κέα, ὅπου κοιμήθηκε γύρω στὰ 1222. Ἀνακηρύχτηκε ἅγιος καὶ ἡ μνήμη του τιμᾶται στὶς 4 Ἰουλίου
 
Ὁ Μιχαὴλ ἀναδείχτηκε καὶ ὡς δόκιμος συγγραφέας. Στὸ σημαντικὸ ἔργο του «Χρονικὴ Διήγησις» καλύπτει τὰ ἱστορικὰ γεγονότα ἀπὸ τὸ 1118 μέχρι τὸ 1207, μὲ κυριότερη ἀναφορά του στὴν ἅλωση τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους τοῦ 1204. Ἔγραψε ἐπίσης κατηχητικὲς ὁμιλίες, πανηγυρικοὺς καὶ θρηνητικοὺς λόγους, ἐπιστολὲς καὶ ποιήματα. 
 
Θεωροῦμε σημαντικὸ νὰ ἀναφερόμαστε σὲ προσωπικότητες σὰν τὸν ἅγιο Μιχαὴλ Χωνιάτη, διότι εἶναι ἕνας κορυφαῖος ἐκπρόσωπος τῆς ἄρρηκτης ἕνωσης Χριστιανισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι οἱ ζῶσες ἀποδείξεις στὰ ἀνιστόρητα ψευδολογήματα ὅσων «ἱστορικῶν» καὶ «διανοουμένων», ἀρνοῦνται πεισματικὰ νὰ δεχτοῦν τὴν πιὸ σημαντικὴ πνευματικὴ ἕνωση τῆς ἱστορίας, τὴ σύζευξη Χριστιανισμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ, τὴ μήτρα τοῦ σύγχρονου παγκόσμιου πολιτισμοῦ. 
 
__________________________________
Πολυτονισμὸς ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΣ
«Πᾶνος»
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου