Λάμπρος Σκόντζος: Ἅγιος Διάκονος Φίλιππος καὶ Ἀπόστολος

 

  

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητοῦ

 

Ἕνα πολὺ σημαντικὸ γεγονὸς στὴν νεαρὴ ἐκκλησία ἦταν ἡ ἐκλογή τῶν ἑπτὰ διακόνων, ὅπως ἐξιστορεῖ ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς στὸ βιβλίο τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων (Πράξ. 6,1-6). Ἐκλέχτηκαν γιὰ νὰ προσφέρουν τὶς ὑπηρεσίες τους σὲ μία πολὺ σημαντικὴ δραστηριότητα ἀρχαίας ἐκκλησίας, τὴν κοινωνικὴ διακονία. Μιὰ πρωτόγνωρη πραγματικότητα στὸν ἀρχαῖο κόσμο, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἔλειπε ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψη, ἡ ἀλληλοβοήθεια, ἡ θυσία γιὰ τὸν ἐνδεῆ συνάνθρωπο. 

Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἦταν καὶ ὁ Φίλιππος, ἀναφερόμενος δεύτερος στὴ σειρὰ μετὰ τὸν Στέφανο καὶ διακρινόμενος φυσικὰ ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Φίλιππο. Ἐκλέχτηκε, μαζὶ μὲ τοὺς ὑπόλοιπους ἕξι, μετὰ ἀπὸ πρόταση τῶν 12 Ἀποστόλων, ἀπὸ τοὺς χριστιανοὺς τῆς Ἱερουσαλήμ, γιὰ νὰ βάλλουν τάξη καὶ νὰ διακονήσουν τὶς «ἀγάπες», δηλαδὴ τὰ κοινὰ τραπέζια, διότι, λόγῳ τῆς πλήθυνσης τῶν χριστιανῶν, «ἐγένετο γογγυσμὸς τῶν ῾Ελληνιστῶν πρὸς τοὺς Ἑβραίους, ὅτι παρεθεωροῦντο ἐν τῇ διακονίᾳ τῇ καθημερινῇ αἱ χῆραι αὐτῶν» (Πράξ. 6,1). Τὰ κοινὰ τραπέζια ἦταν ἡ πρώτη ἀπόδειξη ἀγάπης καὶ συναδέλφωσης τῶν πρώτων χριστιανῶν. Ἀλλὰ ἡ διακονία τους εἶχε ἐκταθεῖ σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κοινωνικῆς διακονίας, λαμβάνοντες, τρόπον τινά, ρόλο «ὑπουργῶν» στὴν χριστιανικὴ κοινωνία τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας. 

Ἦταν ἑλληνιστὴς δηλαδὴ Ἰουδαῖος, ὁ ὁποῖος εἶχε μυηθεῖ στὸν ἑλληνικὸ πολιτισμὸ καὶ εἶχε ἀσπαστεῖ τὸν ἑλληνικὸ τρόπο ζωῆς, κουλτούρας καὶ σκέψεως, χρησιμοποιῶντας ὡς κύρια γλῶσσα του τὴν ἑλληνική. Νὰ διευκρινίσουμε πὼς μὲ τὴν κατάκτηση τότε γνωστοῦ κόσμου ἀπὸ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο, διαδόθηκε ὁ ἑλληνικὸς πολιτισμὸς στὰ πέρατα τοῦ κόσμου. Θεωροῦνταν καὶ ἦταν προτέρημα τὸ νὰ ζῇ κανεὶς ὡς Ἕλληνας! Δὲν εἶναι ἄλλωστε τυχαῖο πὼς ὅλοι οἱ διάκονοι ἔχουν ἑλληνικὰ ὀνόματα (Στέφανος, Φίλιππος, Πρόχορος, Νικάνορας, Τίμωνας, Παρμενίωνας, Νικόλαος) (Πράξ. 6,1-6), ἦταν δηλαδὴ ἑλληνιστές. Ἐπίσης, μὲ τὴν ἐκλογή τους μποροῦμε νὰ θεωρήσουμε πὼς ἡ ἐκλογή τους εἶναι τὸ πρῶτο ἄνοιγμα τῆς Ἐκκλησίας στὸ ἐθνικὸ κόσμο. Τὸ ὅτι σκέφτονταν ἑλληνικὰ καὶ μιλοῦσαν τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, τὴν τότε διεθνῆ γλῶσσα θὰ διευκόλυνε τὴν ἱεραποστολὴ στὸν εἰδωλολατρικὸ κόσμο. Κάποιοι θέλουν τὸν Φίλιππο ἑλληνικῆς καταγωγῆς. 

Καταγόταν ἀπὸ τὴν Καισάρεια καὶ ἦταν ἔγγαμος πατέρας τεσσάρων θυγατέρων προικισμένων μὲ προφητικὸ χάρισμα (Πράξ. 21,8-9). 

Ὅπως στοὺς ἄλλους διακόνους εἶχαν ἀνατεθεῖ, εἶχε ἀνατεθεῖ καὶ στὸν Φίλιππο ἡ διακονία τῶν κοινῶν τραπεζῶν, ἀλλὰ καὶ γενικότερα ἡ κοινωνικὴ μέριμνα τῆς νεαρῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων. Διακονοῦσε ναὶ μὲ ἰδιαίτερο ζῆλο τοὺς ἐνδεεῖς καὶ ἀναξιοπαθοῦντες ἀδελφοὺς τῆς κοινότητας, προσφέροντας πολύτιμη ὑπηρεσία. Ὅμως δὲν ἀρκέστηκε στὴν κοινωνικὴ διακονία ἀναλαμβάνοντας διδακτικὰ καθήκοντα. Φαίνεται πώς, ὡς ἑλληνιστής, ἦταν μορφωμένος καὶ γιὰ τοῦτο διακρίθηκε γιὰ τὰ ἔνθερμα καὶ πειστικά του κηρύγματα, κηρύσσοντας τὸ Εὐαγγέλιο σὲ ἰουδαίους καὶ ἐθνικούς. Γιὰ αὐτὸ ἔλαβε καὶ τὸν τίτλο τοῦ Ἀποστόλου. 

Μετὰ τὸν λιθοβολισμὸ τοῦ Στεφάνου καὶ τὸν σκληρὸ διωγμὸ τῶν Ἀποστόλων ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους καὶ τὸν διασκορπισμό τους, ὁ Φίλιππος μαζὶ μὲ τὶς τέσσερις κόρες του, πῆγε στὴν Σαμαριὰ νὰ κηρύξῃ τὸ Εὐαγγέλιο. Ἐκεῖ μὲ τὸ δικό το θερμό του κήρυγμα καὶ μὲ τὰ πολλὰ θαύματα ποὺ ἔκανε, μπόρεσε νὰ μεταστρέψει πολλοὺς Σαμαρεῖτες καὶ εἰδωλολάτρες στὴν πίστη στὸ Χριστό. Ἔβγαζε πονηρὰ πνεύματα, θεράπευσε παραλυτικοὺς καὶ χωλούς, ὅπως ἀκριβῶς ἔκαναν καὶ οἱ Ἀπόστολοι (Πράξ. 8,5-13). Σημαντικὸ ρόλο τὴν ἑδραίωση τῆς ἐκκλησίας στὴν Σαμάρεια ἔπαιξε καὶ τὸ προφητικὸ χάρισμα τῶν θυγατέρων του. Στὴ Σαμάρεια, διὰ τοῦ κηρύγματός του ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ πίστεψαν καὶ βάπτισε Χριστιανὸ ἦταν καὶ ὁ διαβόητος Σίμων, ὁ μάγος (Πράξ. 8,9-13). 

Σημαντικὸ περιστατικὸ στὴ ζωή του ὑπῆρξε ἡ συνάντησή του μὲ τὸν Αἰθίοπα εὐνοῦχο τῆς βασίλισσας τῆς Κανδάκης, τὸν ὁποῖο κατήχησε καὶ βάπτισε (Πράξ. 8,26-38). Μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼς ὁ ἅγιος Φίλιππος εἶναι ὁ πρῶτος φωτιστὴς τῶν Αἰθιόπων, ἀφοῦ ὁ εὐνοῦχος ὑπῆρξε ὁ πρῶτος χριστιανὸς αὐτῆς τῆς ἀφρικανικῆς χώρας. 

Μετὰ ἀπὸ αὐτό, ὅπως ἀναφέρεται, συνέβη ἕνα συνταρακτικὸ γεγονός. Πνεῦμα Κυρίου τὸν ἀνύψωσε καὶ τὸν ὁδήγησε στὴν πόλη Ἄζωτο τῆς Παλαιστίνης, γιὰ νὰ κηρύξῃ καὶ ἐκεῖ τὸ Εὐαγγέλιο, κάνοντάς την κέντρο τοῦ ἱεραποστολικοῦ του ἔργου, στὴν εὐρύτερη περιοχή. Κήρυττε ἄοκνα καὶ μὲ τὸ πειστικὸ καὶ γλυκόλαλο λόγο του μετέστρεφε πλῆθος ἀνθρώπων στὴν ἐν Χριστῷ σωτηρίᾳ. Τελικὰ ἐγκαταστάθηκε στὴν πατρίδα του τὴν Καισάρεια, συνεχίζοντας τὸ κήρυγμά του στοὺς συμπατριῶτες του. 

Πολλοὶ μελετητὲς τῆς βιβλικῆς ἐπιστήμης ἀναφέρουν πὼς ὁ Φίλιππος εἶναι ὁ πρῶτος ποὺ κήρυξε τὸ Εὐαγγέλιο στοὺς ἐθνικούς, προλαμβάνοντας τὸν Ἀπόστολο Παῦλο. Ὑπῆρξε δηλαδὴ Πρόδρομος τοῦ Παύλου. Μάλιστα ἀναφέρεται πὼς ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν τὸν ἀγαποῦσε καὶ τὸ ἐκτιμοῦσε ἰδιαίτερα καὶ μάλιστα ὅταν πέρασε ἀπὸ τὴν Καισάρεια, ἔμεινε στὸ σπίτι τοῦ Φιλίππου. Ὁ ἅγιος Ἱερώνυμος (340-420 μ. Χ.), ἀναφέρει ὅτι διασώζονταν στὶς μέρες του τὸ σπίτι τοῦ Φιλίππου στὴν Καισάρεια. 

Ἡ ἐκκλησιαστικὴ παράδοση ἀναφέρει ὅτι στὰ στερνὰ τοῦ βίου του μετέβη γιὰ ἱεραποστολὴ στὴν πόλη Τράλλεις τῆς Μ. Ἀσίας, ὅπου κήρυξε καὶ σύστησε τὴν ἐκεῖ τοπικὴ ἐκκλησία. Ἀναφέρεται πὼς ἔκτισε μεγαλοπρεπῆ ναό, ἴσως τὸν πρῶτο στὴν Μ. Ἀσία. 

Ἐκεῖ κατάκοπος καὶ προχωρημένη ἡλικία παρέδωσε τὴν ἁγία ψυχή του στὸ Χριστό, τὸν ὁποῖο ἀγάπησε παράφορα καὶ ἀφιέρωσε τὴ ζωή του στὴν διακονία τοῦ σωτηρίου μηνύματός του. Τμῆμα Ἁγίας Κάρρας βρίσκεται στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἰωάννου Θεολόγου Πάτμου ὅπου θαυματουργεῖ.

 
Ἡ μνήμη του τιμᾶται στὶς 11 Ὀκτωβρίου 

__________________________________

Πολυτονισμὸς ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΣ

«Πᾶνος»